Klok terug in 2026: EU op 25 oktober, VS op 1 november — en waarom Turkije niet meedoet

Europa en Noord-Amerika beëindigen de zomertijd in 2026 met een week verschil. De klokken in de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn op zondag 25 oktober 2026 om 01.00 UTC één uur teruggezet. In de Verenigde Staten eindigt de zomertijd op zondag 1 november 2026 om 02.00 uur lokale tijd, wanneer de klokken teruggaan naar 01.00 uur. Turkije verandert de datum geen van beide keren: sinds 2016 blijft het land het hele jaar op UTC+3. De Amerikaanse klokverzetting gaat door hoewel het Huis van Afgevaardigden op 14 juli 2026 stemde voor permanente zomertijd, omdat de Sunshine Protection Act niet door de Senaat is aangenomen. Tot 1 november loopt New York vier uur achter op Londen, in plaats van vijf; vanaf die dag loopt Istanbul acht uur voor op New York.

Wanneer is de klok in Europa teruggezet?

De wettelijke basis in de EU is Richtlijn 2000/84/EG betreffende de zomerregeling. Daarin is bepaald dat de zomertijd in elke lidstaat eindigt om 01.00 uur Greenwich Mean Time op de laatste zondag van oktober en begint op hetzelfde tijdstip op de laatste zondag van maart. Een nota van de Raad van de EU van 20 oktober 2025 bevestigt de regel: alle deelnemende landen schakelen op hetzelfde moment over, 01.00 UTC, terwijl de lokale kloktijd per tijdzone verschilt. In Duitsland duurde de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 25 uur, meldde web.de op 19 oktober 2026: om 03.00 uur ging de klok terug naar 02.00 uur en gold weer de Midden-Europese Tijd (MEZ), officieel standaardtijd genoemd. Ook op de kalender van de Britse regering stond diezelfde zondag: de klokken gingen op 25 oktober 2026 om 02.00 uur terug en gaan op 28 maart 2027 om 01.00 uur vooruit. In Duitsland wordt de wettelijke tijd bijgehouden door de Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB) in Braunschweig; de afdeling tijd en frequentie, onder leiding van Ekkehard Peik, verspreidt deze via de DCF77-langegolfzender, internet en satellietverbindingen. Volgens web.de worden daarmee zo'n 100 miljoen radiogestuurde klokken opnieuw ingesteld.

Wanneer gaat de klok in de VS in 2026 terug?

De federale wet, de Uniform Time Act zoals vastgelegd in 15 U.S.C. 260a, bepaalt dat de zomertijd in de Verenigde Staten loopt van 02.00 uur op de tweede zondag van maart tot 02.00 uur op de eerste zondag van november. In 2026 is dat zondag 1 november: om 02.00 uur Eastern Daylight Time gaat de klok terug naar 01.00 uur Eastern Standard Time (UTC−5). Hetzelfde gebeurt om 02.00 uur lokale tijd in de Central-, Mountain- en Pacific-tijdzones. Anders dan in de EU, waar alle landen op hetzelfde moment overschakelen, verandert elke Amerikaanse tijdzone de klok op haar eigen lokale tijd om 02.00 uur. De overgang schuift daardoor in vier uur tijd naar het westen op. Staten kunnen bij wet afzien van de zomertijd, maar mogen geen eigen datums kiezen. Volgens het Amerikaanse ministerie van Transport hanteren Hawaï, het grootste deel van Arizona, Puerto Rico, Guam, Amerikaans-Samoa, de Noordelijke Marianen en de Amerikaanse Maagdeneilanden geen zomertijd; hun klokken worden op 1 november dus niet verzet. De volgende klokverzetting vooruit in de VS is op zondag 14 maart 2027, twee weken vóór die in Europa.

Canada verandert de klok doorgaans in dezelfde nacht als de VS, maar dit jaar zullen minder Canadezen dat doen. British Columbia maakte in maart 2026 bekend dat het grootste deel van de provincie permanent op zomertijd zou overgaan, en Manitoba zei in september 2026 dat de klokken op 1 november niet teruggaan naar de standaardtijd, meldde CBC News. Yukon was al eerder gestopt met de klok te verzetten.

Wat is de Sunshine Protection Act — en wordt die aangenomen?

De Sunshine Protection Act van 2025 (H.R. 139), op 3 januari 2025 ingediend door de Republikeinse afgevaardigde Vern Buchanan uit Florida, zou de zomertijd landelijk permanent maken en zo een einde maken aan de halfjaarlijkse klokverzetting naar de zomerstand. Het Huis van Afgevaardigden nam het wetsvoorstel op 14 juli 2026 aan met 308 tegen 117 stemmen, volgens stemmingslijst 238 van de griffier van het Huis: 193 Republikeinen, 114 Democraten en één onafhankelijke stemden voor; 22 Republikeinen en 95 Democraten stemden tegen. Volgens de Guardian zou een staat op grond van het voorstel alleen het hele jaar de standaardtijd mogen hanteren als hij daar vóór de inwerkingtreding van de wet voor koos. Het gelijkluidende voorstel in de Senaat, S. 29 van senator Rick Scott uit Florida, en het door het Huis aangenomen wetsvoorstel liggen beide bij de Senaatscommissie voor Handel, Wetenschap en Transport. De Senaat nam in 2022 unaniem een vergelijkbaar wetsvoorstel aan, maar het Huis stemde er nooit over en het verviel aan het einde van dat Congres.

In de Senaat is het wetsvoorstel vastgelopen. Meerderheidsleider John Thune zei op 5 oktober 2026 dat er nog geen duidelijk pad vooruit of consensus was, meldde TIME. De felste tegenstander is de Republikeinse senator Tom Cotton uit Arkansas. Hij stelt dat permanente zomertijd in de winter voor zeer late zonsopgangen zou zorgen en verwijst naar 1974, toen de VS het hele jaar zomertijd probeerden en die regeling weer introkken. De Republikeinse senator Roger Wicker uit Mississippi heeft gewezen op de veiligheid van kinderen die in het donker op de schoolbus wachten. President Donald Trump steunt het wetsvoorstel en plaatste op 3 oktober 2026 iets wat het mobiele nummer van Cotton leek te zijn, met de oproep aan inwoners van Arkansas hem te bellen. Slaapwetenschappers nemen een derde standpunt in: de American Academy of Sleep Medicine steunt permanente standaardtijd en heeft een concurrerend wetsvoorstel onderschreven, de Sunshine for Our Kids Act. De publieke opinie is voor het beëindigen van de klokverzetting, maar niet voor een specifieke optie: in een AP-NORC-peiling uit 2025 steunde slechts 12% van de Amerikaanse volwassenen het huidige systeem, was 47% ertegen en stond 40% er neutraal tegenover.

Waarom verzet Turkije de klok niet?

Turkije zette de klok op 27 maart 2016 om 03.00 uur zoals gebruikelijk vooruit, maar zette die daarna nooit meer terug. Een besluit van de ministerraad, nr. 2016/9154, gepubliceerd in de Resmi Gazete (Staatscourant) op 8 september 2016, bepaalde dat deze zomerstand het hele jaar zou gelden, waardoor het land op UTC+3 kwam. NTV meldde dat het ministerie van Energie het ontwerpbesluit op 6 september 2016 naar het kabinet van de premier had gestuurd. De wettelijke basis was wet nr. 697, die de regering binnen bepaalde grenzen toestaat de zomertijd vast te stellen. Het besluit werd aangevochten bij de rechter. Een ouder klaagde dat kinderen in de winter vóór zonsopgang naar school reisden. Volgens Hukuki Haber en NTV wees de tiende kamer van de Raad van State op 9 mei 2017 een verzoek om schorsing af, maar schorste de voltallige bestuursrechtelijke kamers van de Raad van State het besluit op 14 september 2017 bij meerderheid van stemmen. De kamers oordeelden dat het kabinet wel de begin- en einddatum kon bepalen, maar de zomertijd niet permanent kon maken. De regering veranderde niet van koers: minister van Energie Berat Albayrak zei op 28 september 2017 dat Turkije dezelfde koers zou blijven volgen. Hij noemde de uitspraak procedureel en verwees naar een onderzoek van de Technische Universiteit van Istanbul, waarin de besparing op ongeveer 540 miljoen lira werd geraamd, meldde Bianet. De Kamer van Elektrotechnisch Ingenieurs (EMO) had juist het tegenovergestelde betoogd en de extra consumptie op ongeveer 7 miljard kWh geschat. Turkije is sindsdien op UTC+3 gebleven; Dünya bevestigde op 5 oktober 2026 dat de klok in 2026 niet wordt teruggezet.

Tijdsverschil tussen Duitsland, het VK, de VS en Turkije

Duitsland–Turkije: in de zomer 1 uur (Berlijn UTC+2, Istanbul UTC+3); van 25 oktober 2026 tot 28 maart 2027 2 uur (Berlijn UTC+1). VK–Turkije: in de zomer 2 uur (Londen UTC+1); van 25 oktober 2026 tot 28 maart 2027 3 uur (Londen UTC+0). Oostkust VS–Turkije: tot 1 november 2026 7 uur (New York UTC−4); van 1 november 2026 tot 14 maart 2027 8 uur (New York UTC−5). Westkust VS–Turkije: 10 uur, daarna 11. VK–oostkust VS: tussen 25 oktober en 1 november 2026 4 uur, anders 5; Duitsland–oostkust VS: die week 5 uur, anders 6. Diezelfde afwijking doet zich opnieuw voor tussen 14 en 28 maart 2027. Voorbeeld in de winter: als het 12.00 uur is in Istanbul, is het 10.00 uur in Berlijn, Wenen, Amsterdam of Parijs, 09.00 uur in Londen, 04.00 uur in New York en 01.00 uur in Los Angeles.

Vliegtuigvertrektijden worden altijd vermeld in de lokale tijd van de luchthaven. Een vertrek uit Istanbul en een aankomst in Keulen of Düsseldorf worden dus elk weergegeven volgens de klok van die stad. Sinds 25 oktober landt een hypothetische vlucht van drie uur die om 10.00 uur uit Istanbul vertrekt rond 11.00 uur lokale tijd in Duitsland, in plaats van om 12.00 uur. Smartphones en radiogestuurde klokken passen zich automatisch aan; Turkse media adviseren dat apparaten die zijn ingesteld op de tijdzone 'Turkije/Istanbul' niet handmatig hoeven te worden aangepast, terwijl ovens, autoklokken en polshorloges wel met de hand moeten worden verzet. Gezinnen in Duitsland en het VK die familie in Turkije bellen, en iedereen die grensoverschrijdende video- of consulaire afspraken of medische afspraken maakt, moet de tijden voor zowel 25 oktober als 1 november opnieuw controleren. Voor trans-Atlantische telefoongesprekken wordt de tussenliggende week het vaakst over het hoofd gezien.

Is de EU nog steeds van plan de klokverzetting af te schaffen?

Formeel wel, maar het dossier zit al zes jaar vast. De Europese Commissie stelde op 12 september 2018 voor de seizoensgebonden klokverzetting af te schaffen, na een openbare raadpleging waarin 84% van de respondenten zich daarvoor uitsprak. Volgens web.de namen slechts 4,6 miljoen mensen deel, van wie drie miljoen uit Duitsland. Het Europees Parlement stemde op 26 maart 2019 met 410 tegen 192 stemmen en 51 onthoudingen voor afschaffing en stelde 2021 als streefdatum vast, aldus Yle. De lidstaten in de Raad bereikten nooit overeenstemming. Spanje vroeg op 20 oktober 2025 de energieministers de onderhandelingen te hervatten, met het argument dat uit onderzoek geen noemenswaardige energiebesparing blijkt. Premier Pedro Sánchez zei dat hij geen reden meer zag om de klok te verzetten. In 2025 had het Poolse voorzitterschap van de Raad een EU-brede proef van twee jaar met permanente zomertijd voorgesteld, en de lidstaten vroegen om meer onderzoek.

In 2026 draait het belangrijkste argument om gezondheid, niet om energie. Een overzichtsstudie onder leiding van Raymond Lam van de University of British Columbia, waarover dpa op 6 oktober 2026 berichtte, concludeerde dat permanente standaardtijd (wintertijd) waarschijnlijk gezonder is dan permanente zomertijd, omdat ochtendlicht de biologische klok stabiliseert. Slaaporganisaties doen dezelfde aanbeveling. In hetzelfde bericht staat dat zowel de VS (1974) als Rusland (2011–2014) permanente zomertijd heeft geprobeerd en die weer heeft teruggedraaid. Turkije is niet het enige land buiten de regeling: volgens een op dpa gebaseerd overzicht van web.de, bijgewerkt op 28 maart 2026, verzetten ook IJsland, Rusland, Georgië, China, Japan, India, Indonesië, Iran, Saudi-Arabië, Zuid-Afrika, Argentinië, Brazilië en Mexico de klok niet. Mexico verzetten de klokken voor het laatst in het najaar van 2022; Oekraïne stemde in 2024 voor afschaffing van de klokverzetting, maar de wet werd nooit ondertekend en trad niet in werking.

Wat gebeurt er hierna?

1 november 2026, 02.00 uur lokale tijd: de VS en het grootste deel van Canada beëindigen de zomertijd; British Columbia en Manitoba blijven op zomertijd; het tijdsverschil tussen Istanbul en New York wordt 8 uur. Eind 2026: een onderzoek van de Commissie, gestart in februari 2026 en uitgevoerd door Ecorys, Capgemini, Stratec en CE Delft, moet worden afgerond. Volgens een nota van de Raad van 3 juni 2026 worden daarin tien scenario's doorgerekend, waaronder permanente zomer- of wintertijd en nieuwe tijdzonegrenzen tussen lidstaten. 3 januari 2027: het 119e Amerikaanse Congres eindigt; de Sunshine Protection Act vervalt tenzij de Senaat het voorstel eerder aanneemt en de president het ondertekent. 14 maart 2027: de klokken in de VS gaan vooruit. 28 maart 2027, 01.00 UTC: de klokken in de EU en het VK gaan vooruit; het tijdsverschil tussen Duitsland en Turkije wordt weer 1 uur. 31 oktober 2027: de volgende geplande klokverzetting terug in Europa, tenzij de EU anders besluit. Voor afschaffing is nog steeds een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten in de Raad nodig, evenals overeenstemming met het Parlement.