De Turkse oppositie in 2026: het proces tegen İmamoğlu, de CHP-zaken en de bewindvoerder bij Halk TV

Per 19 oktober 2026 wordt de oppositie in Turkije op drie fronten in de rechtszalen hervormd. Ekrem İmamoğlu, de gekozen burgemeester van Istanbul die na zijn arrestatie in maart 2025 uit zijn functie werd geschorst, rondde op 17 oktober een vierdaags pleidooi van in totaal ongeveer 21 uur af in het corruptieproces rond de Metropoolgemeente Istanbul (İBB). Het Openbaar Ministerie eist 828 tot 2.352 jaar gevangenisstraf; hij ontkent alle beschuldigingen en er is nog geen vonnis geveld. Een uitspraak in hoger beroep uit mei 2026 vernietigde het congres van de Republikeinse Volkspartij (CHP) uit 2023 en herstelde Kemal Kılıçdaroğlu als partijleider, waarna Özgür Özel en 91 parlementsleden YENİ Parti oprichtten. En op 14 oktober plaatste het Openbaar Ministerie Halk TV, volgens de Financial Times de meest bekeken oppositiegezinde nieuwszender van het land, onder staatstoezicht in een omkopingsonderzoek naar de eigenaar. De regering zegt dat de rechtbanken onafhankelijk zijn en dat het om strafzaken gaat; oppositiepartijen en persvrijheidsgroepen zeggen dat de zaken politiek gemotiveerd zijn.

Hoe begon de zaak tegen İmamoğlu en wat is de stand van het proces?

Op 18 maart 2025 annuleerde de Universiteit van Istanbul het diploma van İmamoğlu vanwege zijn overstap in 1990 van een universiteit in Noord-Cyprus; een diploma is vereist om presidentskandidaat te kunnen zijn. Hij werd op 19 maart thuis aangehouden en op 23 maart besloot een rechtbank hem in afwachting van zijn proces op beschuldiging van corruptie vast te zetten, maar niet op beschuldiging van terrorisme, meldde Associated Press. Diezelfde dag hield de CHP een voorverkiezing waarin hij als presidentskandidaat werd gesteund. De daaropvolgende protesten waren volgens AP de grootste in meer dan tien jaar. Minister van Justitie Yılmaz Tunç zei op 19 maart dat het onderzoek niet politiek was en dat rechtbanken onafhankelijk zijn krachtens artikel 138 van de grondwet; Kaja Kallas en Marta Kos van de Europese Commissie vroegen Ankara om volledige transparantie en een eerlijk proces.

Het Openbaar Ministerie van Istanbul maakte de aanklacht op 11 november 2025 bekend: 402 verdachten, ongeveer 3.700 pagina's (andere media melden 3.900) en 142 vermeende strafbare feiten waarvan İmamoğlu wordt beschuldigd, waaronder leidinggeven aan een criminele organisatie, omkoping, witwassen en manipulatie van aanbestedingen. De vermeende schade voor de overheid bedraagt 160 miljard lira en 24 miljoen dollar, meldde Bianet. İmamoğlu noemde het een document vol leugens; Özel zei dat het door president Erdoğan was geschreven. Het proces begon op 9 maart 2026 in een rechtszaal op het gevangenisterrein van Silivri. De rechtbank wees een verzoek van de verdediging af om de rechters te wraken. Na samenvoeging van aanvullende aanklachten, waaronder een aanklacht van 195 pagina's van 18 september waarin 29 mensen worden genoemd rond het gemeentebedrijf Ağaç ve Peyzaj AŞ, omvatte de zaak in oktober 436 verdachten, van wie er 53 vastzaten.

İmamoğlu begon zijn verdediging tijdens de 98e zitting op 14 oktober, noemde de zaak politiek en vroeg om Kılıçdaroğlu als getuige te horen over de aankoop van het CHP-gebouw in Istanbul. Op 15 oktober opende het Openbaar Ministerie in Bakırköy een afzonderlijk onderzoek naar zijn uitlatingen in de rechtszaal wegens belediging van overheidsfunctionarissen. Op 17 oktober liet de rechtbank zeven verdachten vrij, hield 46 mensen, onder wie İmamoğlu, in voorarrest en verdaagde de zaak tot 2 november, meldden Habertürk en Yeni Şafak. Ook in andere zaken staat hij terecht: op 11 september veroordeelde een rechtbank hem tot twee jaar en een maand gevangenisstraf en een politiek verbod wegens smaad aan het adres van voormalig burgemeester van Tuzla Şadi Yazıcı, na twee eerdere vrijspraken; op 13 oktober ging hij in beroep. Een proces wegens diplomafraude wordt op 25 december hervat; in een zaak over politieke spionage vond op 29 september de derde zitting plaats.

Wat gebeurde er met de CHP in de rechtszaal?

In rechtszaken die waren aangespannen door voormalig burgemeester van Hatay Lütfü Savaş en verscheidene afgevaardigden werd gesteld dat afgevaardigden waren betaald om Özel te steunen op het partijcongres van 4 en 5 november 2023, waar hij Kılıçdaroğlu versloeg. Op 2 september 2025 zette een civiele rechtbank in Istanbul de provinciale partijleiding van de CHP in Istanbul af en stelde een vijfkoppig bestuur aan onder leiding van Gürsel Tekin. Op 21 mei 2026 verklaarde de 36e civiele kamer van het regionale hof van beroep in Ankara het congres nietig ('absolute nietigheid') en herstelde Kılıçdaroğlu als partijleider. Minister van Justitie Akın Gürlek zei dat tegen de uitspraak beroep kon worden ingesteld; Özel ging naar het Hof van Cassatie en werd op 24 juli leider van YENİ Parti, dat werd geregistreerd met de handtekeningen van 91 parlementsleden die uit de CHP waren gestapt. De CHP onder leiding van Kılıçdaroğlu trok haar eigen beroep in. Woordvoerder Müslim Sarı zei op 14 september dat dit bedoeld was om te voorkomen dat een nieuw congres vertraging opliep. Op 16 oktober verdaagde een rechtbank een gerelateerde zaak in Istanbul tot 30 april 2027, in afwachting van de terugkeer van het dossier van het Hof van Cassatie. De uitspraak is dus nog niet definitief.

Op de splitsing volgden overlopen. İmamoğlu stapte op 12 augustus uit de CHP en sloot zich de volgende dag aan bij YENİ Parti. De burgemeester van Ankara, Mansur Yavaş, verliet de CHP op 23 september en ging als onafhankelijke verder. De burgemeester van Izmir, Cemil Tugay, die in juni uit de CHP was gestapt, sloot zich op 7 oktober aan bij de regerende AK-partij en kreeg zijn partijlidmaatschapsinsigne van Erdoğan. Op 10 september waren vier burgemeesters, onder wie drie voormalige CHP-leden, overgestapt; op 29 september volgden negen burgemeesters van de CHP, İYİ Parti en Yeniden Refah. Andere burgemeesters stapten over naar YENİ Parti. De Socialistische Internationale schorste de CHP en liet YENİ Parti toe op 1 oktober; de Partij van Europese Socialisten deed hetzelfde op 15 oktober. Op 16 oktober zette de CHP 48 leden uit de partij. Kılıçdaroğlu zei op 8 september dat de arrestatie van İmamoğlu ongerechtvaardigd was, maar dat hij geen politieke gevangene is.

Waarom werd een curator aangesteld bij Halk TV?

Eenheden van de politie die financiële misdrijven onderzoeken vielen vroeg op 14 oktober het hoofdkantoor van Halk TV in Istanbul binnen. De live-uitzendingen werden rond 06.30 uur stilgelegd, meldde Reuters, terwijl presentatoren de schandaal rond een investeringsfonds bespraken. Het Openbaar Ministerie van Istanbul zei dat het voorzitter Cafer Mahiroğlu onderzocht wegens omkoping, manipulatie van aanbestedingen en het witwassen van criminele opbrengsten. Het vaardigde 17 bevelen tot aanhouding uit; elf mensen werden in hechtenis genomen en bedrijven die aan hem gelinkt zijn, werden in beslag genomen en overgedragen aan het Spaar- en Depositoverzekeringsfonds (TMSF), dat als curator werd aangesteld. Volgens de verklaring van het Openbaar Ministerie, zoals weergegeven door Yeni Şafak, vermoeden onderzoekers dat 14,46 miljoen lira aan niet-geregistreerde steekpenningen verband houdt met aanbestedingen van de gemeente Izmir, en dat de totale transactiewaarde van zijn bedrijven ongeveer 30,35 miljard lira bedraagt. Dat is gebaseerd op gegevens van de financiële inlichtingeneenheid MASAK. Mahiroğlu, die in het buitenland woont, noemde de beschuldigingen ongegrond en de ingreep politiek. De gepubliceerde verklaring verwees niet naar een specifiek wetsartikel; sociale-media-accounts werden geblokkeerd op grond van artikel 8/A van internetwet 5651, meldde Milliyet.

Het curatorbestuur omvat İbrahim Paşalı, voormalig columnist bij Yeni Şafak die ook zitting had in curatorbesturen bij TELE1 en de zenders van Can Holding, meldde Bianet. Volgens de nieuwssite is Halk TV het tiende televisiekanaal dat sinds maart 2025 onder toezicht van het TMSF is geplaatst. Op 16 oktober werden vier verdachten in voorlopige hechtenis genomen en acht vrijgelaten onder huisarrest of gerechtelijk toezicht. Hoofdredacteur Suat Toktaş trad die dag af en zei dat hij niet onder een curator zou werken. Op 19 oktober zonden medewerkers uit via YouTube, nadat het tv-signaal was weggevallen. In het parlement zei AK-partijparlementariër Oğuzhan Kaya op 14 oktober dat de operatie niet bedoeld was om de media het zwijgen op te leggen. De AKP en MHP verwierpen een motie van YENİ Parti voor een onderzoek, meldde Cumhuriyet. Özel zei dat alleen dictators bij het aanbreken van de dag een tv-station binnenvallen; de orde van advocaten van Istanbul noemde de maatregel ongrondwettelijk. Op 15 oktober riepen IPI, CPJ, ARTICLE 19 en twaalf andere organisaties op de curator te verwijderen. Ook Nacho Sánchez Amor, rapporteur van het Europees Parlement, uitte kritiek. Mahiroğlu gaf Kılıçdaroğlu de schuld, die op 10 oktober kritiek had geuit op het buitenlandse eigenaarschap van de zender; een medewerker van Kılıçdaroğlu zei dat hij tegen de curator was.

Belangrijke data en wat er hierna gebeurt

Tijdlijn: 18 maart 2025, diploma ongeldig verklaard; 19 maart, İmamoğlu aangehouden; 23 maart, vastgezet in afwachting van zijn proces en aangewezen als CHP-kandidaat; 2 september 2025, curatorbestuur voor de CHP in Istanbul; 11 november 2025, aanklacht; 9 maart 2026, proces begint; 21 mei, CHP-congres nietig verklaard; 24 juli, YENİ Parti opgericht; 11 september, vonnis in de zaak-Tuzla; 7 oktober, burgemeester van Izmir sluit zich aan bij de AKP; 14 oktober, curator aangesteld bij Halk TV; 17 oktober, verdediging afgerond. Op 21 oktober hervat de 26e strafrechtbank van eerste aanleg in Ankara een strafzaak over het congres van 2023, met twaalf verdachten, onder wie İmamoğlu; het İBB-proces wordt op 2 november hervat; de verkiezing van CHP-afgevaardigden begint op 11 november, en alle congressen moeten uiterlijk op 14 februari zijn gehouden; de zitting over diplomafraude vindt plaats op 25 december; en de zaak rond het congres in Istanbul wordt op 30 april 2027 hervat. Een uitspraak van het Hof van Cassatie in de nietigheidszaak, het beroep in de zaak-Tuzla en een eventuele aanklacht in het onderzoek naar Halk TV hebben nog geen datum.