Turks socialemediaverbod voor kinderen onder de 15 in 2026: regels, ingangsdatum en leeftijdscontrole via e-Devlet

Vanaf 1 november 2026 mogen sociale netwerken die in Turkije actief zijn geen diensten meer aanbieden aan kinderen jonger dan 15 jaar. De regel vloeit voort uit wet nr. 7578, die het parlement op 22 april 2026 aannam en die op 1 mei werd gepubliceerd. De praktische uitwerking staat in een regeling van 14 artikelen over leeftijdsverificatie en „afgeschermde diensten speciaal voor kinderen”, gepubliceerd in het Staatsblad (nr. 33396, van 10 oktober 2026) en opgesteld door het Cybersecuritydirectoraat van het presidentschap. Gebruikers bewijzen hun leeftijd met een token dat wordt aangemaakt via e-Devlet, het online portaal voor overheidsdiensten. Tieners van 15 tot en met 17 jaar krijgen afgeschermde accounts die standaard privé zijn. Elk bestaand account in het land moet uiterlijk op 31 maart 2027 ten minste één keer de leeftijdscontrole doorlopen. Minister van Gezin en Sociale Zaken Mahinur Özdemir Göktaş presenteert de regels als kinderbescherming. Groepen voor digitale rechten stellen dat ze ook een einde maken aan anoniem gebruik van sociale media door volwassenen.

Wat verbiedt de wet precies, en voor wie geldt die?

Artikel 22 van wet 7578 voegde de regel voor jongeren onder de 15 jaar toe aan wet nr. 5651, de belangrijkste internetwet van Turkije. De bepalingen over sociale media en games treden zes maanden na publicatie in werking, wat de startdatum op 1 november brengt. Göktaş had op 19 mei beloofd dat de regels „binnen zes maanden” van kracht zouden zijn. De regeling van oktober geldt voor alle binnenlandse en buitenlandse aanbieders van sociale netwerken die vanuit Turkije bereikbaar zijn. Aanbieders moeten accountverzoeken afwijzen van iedereen die volgens de leeftijdscontrole jonger is dan 15; toestemming van een ouder maakt daarop geen uitzondering. De regeling noemt geen specifieke apps. In toelichtingen in de Turkse pers worden TikTok, Instagram, X en YouTube als voorbeelden genoemd. Karar meldde dat berichtenapps als WhatsApp, Signal en iMessage buiten het verbod vallen, maar noemde de status van Telegram en Discord speculatief. Een apart deel van dezelfde wet gaat over gamingplatforms. Zij moeten hun games van een leeftijdsclassificatie voorzien en ouderlijk toezicht aanbieden. Buitenlandse gamingplatforms met dagelijks meer dan 100.000 bezoekers uit Turkije moeten een lokale vertegenwoordiger aanstellen.

Hoe werkt de leeftijdsverificatie?

Wanneer een gebruiker een account opent, vraagt het platform om een „token voor leeftijdsverificatie”. De online dienst van het Cybersecuritydirectoraat verstrekt dit nadat de gebruiker inlogt bij e-Devlet. Volgens Euronews Türkçe en advocaat Filiz Sütçigil, die op Hukuki Haber schrijft, laat het token het platform alleen weten of de houder ouder is dan 15 of dan 18 jaar. Het bevat geen naam, geboortedatum of gebruikersnaam en platforms mogen het uitsluitend gebruiken om de leeftijd te controleren. Na die eerste controle mogen aanbieders zolang het account bestaat eigen enkelvoudige of gelaagde verificatiemethoden toepassen. Ze mogen een account opschorten als ze redelijkerwijs vermoeden dat het wordt gebruikt buiten de leeftijdscategorie die bij de verificatie is vastgesteld; de gebruiker moet dan opnieuw een token overleggen om het account te reactiveren. Bezoekers die kort in Turkije verblijven en er niet wonen, kunnen op basis van hun paspoortgegevens bij uitzondering een token krijgen. Bestaande accounts moeten uiterlijk op 31 maart 2027 zijn geverifieerd. Accounts waarvan blijkt dat ze toebehoren aan jongeren onder de 15 jaar worden gesloten nadat de gebruiker daarvan op de hoogte is gesteld. Bezwaar maken moet kosteloos en in het Turks kunnen, en bezwaren mogen niet uitsluitend door volledig geautomatiseerde systemen worden beoordeeld.

Wat verandert er voor 15- tot 17-jarigen en ouders, en welke sancties gelden er?

Gebruikers van 15 tot en met 17 jaar krijgen een afgeschermde dienst. Hun accounts zijn privé; een openbare optie is er niet, en hun lijsten met volgers en gevolgde accounts zijn verborgen. Alleen accounts die ze zelf volgen kunnen hun berichten sturen, en afzenders zien geen leesbevestigingen. Livestreams zijn verboden, evenals eindeloze swipe-om-te-spelen-feeds en andere ontwerpen die bedoeld zijn om afhankelijkheid te creëren. Platforms moeten proberen schermafbeeldingen van hun foto's en berichten te blokkeren. Hun gegevens mogen niet worden gebruikt voor profilering of gedragsgerichte reclame. Ouders krijgen Turksstalige hulpmiddelen om accountinstellingen te beheren, aankopen goed te keuren en bestedingslimieten in te stellen, de schermtijd te beperken en te zien of locatiegegevens worden gedeeld. Het kind moet te horen krijgen wanneer deze controles worden ingeschakeld. Ouders en kinderen krijgen geen boetes. De sancties uit wet 5651 gelden voor de platforms. Volgens de samenvatting van Karar krijgt een platform eerst administratieve boetes. Als het zich na 30 dagen nog niet aan de regels houdt, kan het geen nieuwe advertenties meer in Turkije plaatsen. Als het drie maanden later nog steeds niet voldoet, kunnen rechters bevelen dat de bandbreedte met 50 procent wordt verlaagd en vervolgens met maximaal 90 procent. De regeling vereist ook dat een platform op de overtreding wordt gewezen en tijd krijgt om die te verhelpen voordat een sanctie wordt opgelegd.

Waarom maken critici bezwaar?

In april noemde de Vereniging voor Vrijheid van Meningsuiting (İFÖD) het e-Devlet-token het einde van online anonimiteit. Volgens de vereniging zou het koppelen van inloggegevens van nationale identiteitsbewijzen aan sociale-media-accounts zelfcensuur in de hand werken. Ook waarschuwde ze dat tokens zouden kunnen worden verkocht, door ouders voor jonge kinderen kunnen worden aangemaakt of kunnen worden gegenereerd via gehackte e-Devlet-accounts. İFÖD vroeg het parlement artikel 22 te schrappen. In een interview met Medyascope in februari zei Yaman Akdeniz, hoogleraar aan de Istanbul Bilgi-universiteit en medeoprichter van İFÖD, dat leeftijdscontroles voor kinderen ook zouden betekenen dat de identiteit van volwassenen wordt gecontroleerd. Op 25 juni vroeg de grootste oppositiepartij CHP het Constitutionele Hof wet 7578 nietig te verklaren en op te schorten. CHP-parlementariër Gökhan Günaydın maakte bezwaar tegen één enkele leeftijdsgrens van 15 jaar, de bandbreedtesancties en de bepaling over gezichtsherkenning. De definitieve regeling schrijft e-Devlet-tokens voor, geen gezichtsherkenning. Uit een onderzoek van denktank EDAM, waarover Karar op 9 oktober berichtte, bleek dat 67 procent van de respondenten bezorgd was over het koppelen van accounts aan een officieel identiteitsbewijs en dat 53 procent uitstel of een gefaseerde invoering wilde. Sinan Ülgen, onderzoeksdirecteur van EDAM, pleitte voor alternatieven voor e-Devlet, zoals de identificatie op afstand die banken gebruiken.

Hoe verhoudt Turkije zich tot Australië, de EU en andere landen?

De minimumleeftijd van 16 jaar in Australië werd op 10 december 2025 van kracht. Platforms moeten daar „redelijke maatregelen” nemen om jongeren onder de 16 jaar te weren; de maximale boete bedraagt 49,5 miljoen Australische dollar. Ouders en kinderen krijgen geen sancties. Berichten- en gamingdiensten zijn vrijgesteld. In juni 2026 waren ongeveer 5 miljoen accounts verwijderd en had alleen Meta er al meer dan 750.000 geblokkeerd. Toch wezen gegevens die in augustus werden gemeld erop dat het gebruik door jongeren onder de 16 jaar weer was gestegen, doordat zij een valse leeftijd opgaven of VPN's gebruikten. De regering is van plan de maximale boete te verdubbelen tot 99 miljoen Australische dollar. Het Franse parlement keurde in juli een verbod voor jongeren onder de 15 jaar goed, maar de Constitutionele Raad verwierp dat op 14 augustus als een onevenredige beperking van de vrijheid van meningsuiting. Op 14 september werd een herziene tekst naar Brussel gestuurd. De door de Europese Commissie voorgestelde Kids Act zou jongeren onder de 13 jaar verbieden sociale media te gebruiken en 13- tot 15-jarigen onder toezicht „mini-accounts” geven. Hiervoor is instemming nodig van het Europees Parlement en de lidstaten. Denemarken stemde in november 2025 in met een verbod voor jongeren onder de 15 jaar, met enkele uitzonderingen voor ouderlijke toestemming vanaf 13 jaar. Griekenland is van plan het verbod op 1 januari 2027 in te voeren; de VAE heeft de minimumleeftijd op 15 jaar vastgesteld en Maleisië op 16. Turkije is uitzonderlijk omdat de verificatie aan één enkele staatslogin is gekoppeld en de controle ook voor alle accounts van volwassenen geldt.

Wat gebeurt er nu?

Tijdlijn. 22 april 2026: het parlement neemt wet 7578 aan. 1 mei: de wet wordt gepubliceerd in het Staatsblad (nr. 33240). 19 mei: Göktaş zegt dat de regels binnen zes maanden van kracht zullen zijn. 25 juni: de CHP dient een verzoek bij het Constitutionele Hof in. 10 oktober: de regeling voor leeftijdsverificatie wordt gepubliceerd (nr. 33396). 1 november: het verbod en de regels voor afgeschermde diensten treden in werking voor nieuwe accounts. 31 maart 2027: uiterste datum waarop elk bestaand account ten minste één tokencontrole moet hebben doorlopen; daarna worden niet-geverifieerde accounts van jongeren onder de 15 jaar gesloten. Nog in behandeling: een uitspraak van het Constitutionele Hof, dat medio oktober nog niet had beslist over het verzoek van de CHP. Ook is nog onduidelijk hoe snel de tokenvoorziening van e-Devlet en de eigen systemen van de platforms klaar zullen zijn, en of grote platforms zich aan de regels zullen houden of te maken krijgen met de advertentieverboden en bandbreedtebeperkingen die de wet toestaat. Het Cybersecuritydirectoraat kan verdere uitvoeringsregels uitvaardigen en platforms moeten jaarlijks statistieken over bezwaren publiceren.