Türkiye’nin 2026’da 15 yaş altına sosyal medya yasağı: Kurallar, başlangıç tarihi ve e-Devlet yaş kontrolleri

1 Kasım 2026’dan itibaren Türkiye’de faaliyet gösteren sosyal ağlar 15 yaşından küçük çocuklara hizmet veremeyebilir. Kural, Meclis’in 22 Nisan 2026’da kabul ettiği ve 1 Mayıs’ta yayımlanan 7578 sayılı Kanun’dan kaynaklanıyor. Uygulamanın ayrıntıları, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de (10 Ekim 2026 tarihli, 33396 sayılı) yayımlanan yaş doğrulama ve “çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmetler” hakkındaki 14 maddelik yönetmelikte yer alıyor. Kullanıcılar yaşlarını, devletin çevrimiçi hizmetler portalı e-Devlet üzerinden oluşturulan bir token ile kanıtlıyor. 15-17 yaş arasındaki gençlere kısıtlı, varsayılan olarak gizli hesaplar veriliyor. Ülkedeki mevcut tüm hesapların 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez yaş kontrolünden geçmesi gerekiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, kuralları çocukları koruma önlemi olarak sunuyor. Dijital haklar grupları ise kuralların yetişkinlerin de sosyal medyayı anonim kullanmasına son verdiğini savunuyor.

Yasa tam olarak neyi yasaklıyor ve kimlere uygulanıyor?

7578 sayılı Kanun’un 22. maddesi, 15 yaş altına ilişkin kuralı Türkiye’nin temel internet yasası olan 5651 sayılı Kanun’a ekledi. Yasanın sosyal medya ve oyunlara ilişkin hükümleri, yayımlanmasından altı ay sonra yürürlüğe giriyor; bu da başlangıç tarihini 1 Kasım yapıyor. Göktaş, 19 Mayıs’ta kuralların “altı ay içinde” yürürlüğe gireceğini söylemişti. Ekim yönetmeliği, Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı tüm sosyal ağ sağlayıcılarına uygulanıyor. Sağlayıcılar, 15 yaşından küçük olduğu doğrulanan kişilerin hesap açma taleplerini reddetmek zorunda; ebeveyn izni istisna oluşturmuyor. Yönetmelikte belirli uygulamaların adı geçmiyor. Türk basınındaki açıklayıcı yazılarda örnek olarak TikTok, Instagram, X ve YouTube kullanıldı. Karar, WhatsApp, Signal ve iMessage gibi mesajlaşma uygulamalarının yasak kapsamı dışında kaldığını bildirdi; Telegram ve Discord’un durumunu ise spekülasyon olarak niteledi. Aynı yasanın ayrı bir bölümü oyun platformlarını kapsıyor. Bu platformlar oyunlarına yaş sınıflandırması getirmek ve ebeveyn denetimleri sunmak zorunda. Türkiye’den günlük 100 binden fazla ziyaretçi alan yabancı oyun platformları da yerel bir temsilci atamalı.

Yaş doğrulaması nasıl işleyecek?

Kullanıcı hesap açarken platform, “yaş doğrulama tokenı” ister. Siber Güvenlik Başkanlığının çevrimiçi hizmeti, kullanıcı e-Devlet’e giriş yaptıktan sonra tokenı oluşturur. Euronews Türkçe’nin ve Hukuki Haber’de yazan avukat Filiz Sütçigil’in aktardığına göre token, platforma yalnızca sahibinin 15 ya da 18 yaşından büyük olup olmadığını bildiriyor. Ad, doğum tarihi veya kullanıcı adı içermiyor ve platformlar tokenı yalnızca yaş kontrolü için kullanabiliyor. İlk kontrolün ardından sağlayıcılar, hesap varlığını sürdürdüğü sürece kendi tek aşamalı veya katmanlı yöntemlerini uygulayabiliyor. Doğrulanmış yaş aralığının dışında kullanıldığından makul ölçüde şüphelenilen hesapları askıya alabilirler; hesabı yeniden etkinleştirmek için kullanıcının tokenı tekrar sunması gerekiyor. Türkiye’de ikamet etmeyen ve kısa süreliğine ülkede bulunan ziyaretçiler, pasaport bilgilerine dayalı istisnai bir token alabiliyor. Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekiyor. 15 yaşından küçük birine ait olduğu tespit edilen hesaplar, kullanıcıya bildirim yapıldıktan sonra kapatılıyor. İtirazlar ücretsiz ve Türkçe olmalı; tamamen otomatik sistemler tarafından karara bağlanamıyor.

15-17 yaşındakiler ve ebeveynleri için neler değişiyor, cezalar neler?

15-17 yaş arasındaki kullanıcılara ayrıştırılmış bir hizmet sunuluyor. Hesapları gizli oluyor ve herkese açık seçeneği bulunmuyor; takipçi ve takip edilen listeleri de gizleniyor. Yalnızca takip ettikleri hesaplar onlara mesaj gönderebiliyor ve mesajı gönderenler okundu bilgisini göremiyor. Canlı yayın yapmak yasak. Sonsuz kaydırarak oynatma akışları ve bağımlılık yaratmayı amaçlayan diğer tasarımlar da yasaklanıyor. Platformlar, fotoğraf ve gönderilerinin ekran görüntüsünün alınmasını engellemeye çalışmak zorunda. Verileri profilleme veya davranışa dayalı reklamcılık amacıyla kullanılamıyor. Ebeveynlere hesap ayarlarını yönetmek, alışverişleri onaylamak ve harcama sınırları koymak, ekran süresini kısıtlamak ve konum paylaşımını görmek için Türkçe araçlar sunuluyor. Bu kontroller etkinleştirildiğinde çocuğa bilgi verilmesi gerekiyor. Ebeveynlere ve çocuklara para cezası uygulanmıyor. Yaptırımlar, 5651 sayılı Kanun uyarınca platformlara yöneltiliyor. Karar’ın özetine göre platformlara önce idari para cezaları veriliyor. 30 gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmezlerse Türkiye’de yeni reklam almaları yasaklanabiliyor. Üç ayın ardından hâlâ uyum sağlanmamışsa hâkimler bant genişliğinin önce yüzde 50, ardından yüzde 90’a kadar daraltılmasına karar verebiliyor. Yönetmelik ayrıca, herhangi bir yaptırım uygulanmadan önce ihlalin platforma bildirilmesini ve düzeltmesi için süre verilmesini şart koşuyor.

Eleştirmenler neden itiraz ediyor?

İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), nisan ayında e-Devlet tokenını çevrimiçi anonimlik döneminin sonu olarak nitelendirdi. Ulusal kimlik bilgileriyle yapılan girişlerin sosyal medya hesaplarına bağlanmasının kullanıcıları kendilerini sansürlemeye yönelteceğini savundu. Tokenların satılabileceği, küçük çocuklar için ebeveynleri tarafından oluşturulabileceği veya ele geçirilmiş e-Devlet hesapları üzerinden üretilebileceği uyarısında da bulundu. İFÖD, Meclis’ten 22. maddeyi çıkarmasını istedi. İstanbul Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi ve İFÖD kurucu ortaklarından Yaman Akdeniz, şubat ayında Medyascope’a verdiği röportajda çocukların yaşını kontrol etmenin yetişkinlerin kimliğini kontrol etmek anlamına geleceğini söyledi. Ana muhalefet partisi CHP, 25 Haziran’da Anayasa Mahkemesi’nden 7578 sayılı Kanun’u iptal etmesini ve yürürlüğünü durdurmasını istedi. CHP Milletvekili Gökhan Günaydın, 15 yaşında belirlenen tek eşiğe, bant genişliğine ilişkin yaptırımlara ve yüz tanıma hükmüne itiraz etti. Nihai yönetmelik, yüz tanıma yerine e-Devlet tokenlarını esas alıyor. Karar’ın 9 Ekim’de aktardığı düşünce kuruluşu EDAM araştırmasına göre katılımcıların yüzde 67’si hesapların resmî kimlik bilgilerine bağlanmasından kaygı duyuyor, yüzde 53’ü ise uygulamanın ertelenmesini veya aşamalı başlatılmasını istiyor. EDAM Araştırma Direktörü Sinan Ülgen, bankaların kullandığı uzaktan kimlik doğrulaması gibi e-Devlet dışındaki yöntemlerin de değerlendirilmesini istedi.

Türkiye, Avustralya, AB ve diğer ülkelerle karşılaştırıldığında nasıl bir yerde?

Avustralya’da 16 yaş altına yönelik asgari yaş sınırı 10 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Platformlar, 16 yaşından küçüklerin hesap açmasını engellemek için “makul adımlar” atmak zorunda; azami ceza 49,5 milyon Avustralya doları. Ebeveynlere ve çocuklara ceza uygulanmıyor. Mesajlaşma ve oyun hizmetleri muaf. Haziran 2026’ya kadar yaklaşık 5 milyon hesap kaldırıldı; bunların 750 binden fazlasını yalnızca Meta engelledi. Buna rağmen ağustos ayında bildirilen veriler, 16 yaş altındakilerin yanlış yaş bilgileri ve VPN’ler üzerinden kullanımlarının yeniden arttığını gösterdi. Hükümet, azami para cezasını 99 milyon Avustralya dolarına çıkarmayı planlıyor. Fransa Parlamentosu temmuz ayında 15 yaş altına yönelik yasağı onayladı, ancak Anayasa Konseyi 14 Ağustos’ta bunu ifade özgürlüğüne orantısız bir sınırlama olduğu gerekçesiyle iptal etti. Revize edilen metin 14 Eylül’de Brüksel’e gönderildi. Avrupa Komisyonunun önerdiği Çocuklar Yasası, 13 yaş altını yasaklayacak ve 13-15 yaşındakilere gözetimli “mini hesaplar” sunacak. Önerinin Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler tarafından kabul edilmesi gerekiyor. Danimarka, Kasım 2025’te 15 yaş altına yasak getirilmesi konusunda uzlaştı; bazı ebeveyn istisnaları 13 yaşından itibaren geçerli olacak. Yunanistan yasağı 1 Ocak 2027’den itibaren uygulamayı planlıyor; Birleşik Arap Emirlikleri 15, Malezya ise 16 yaş sınırı belirledi. Türkiye, doğrulamayı tek bir devlet girişi sistemine bağlaması ve kontrolü tüm yetişkin hesaplarına uygulaması bakımından alışılmadık bir örnek.

Bundan sonra ne olacak?

Zaman çizelgesi. 22 Nisan 2026: Meclis 7578 sayılı Kanun’u kabul etti. 1 Mayıs: Kanun Resmî Gazete’de yayımlandı (33240 sayılı). 19 Mayıs: Göktaş, kuralların altı ay içinde yürürlüğe gireceğini söyledi. 25 Haziran: CHP, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. 10 Ekim: Yaş doğrulama yönetmeliği yayımlandı (33396 sayılı). 1 Kasım: Yasak ve ayrıştırılmış hizmet kuralları yeni hesaplar için yürürlüğe giriyor. 31 Mart 2027: Mevcut tüm hesapların en az bir token kontrolünden geçmesi için son tarih; bu tarihten sonra doğrulanmamış 15 yaş altı hesaplar kapatılıyor. Bekleyen konu: Anayasa Mahkemesi’nin kararı. Mahkeme, ekim ortası itibarıyla CHP’nin başvurusu hakkında karar vermemişti. e-Devlet’in token hizmetinin ve platformların kendi sistemlerinin ne kadar sürede hazır olacağı, büyük platformların yasaya uyup uymayacağı ya da yasanın öngördüğü reklam yasakları ve bant genişliği daraltmalarıyla karşılaşıp karşılaşmayacağı da henüz net değil. Siber Güvenlik Başkanlığı yeni uygulama kuralları yayımlayabilir; platformların itirazlara ilişkin yıllık istatistikleri yayımlaması gerekiyor.