cupure logo
G7, 100 milyon varil petrol ve dizel rezervi serbest bırakacak
Bild

G7, 100 milyon varil petrol ve dizel rezervi serbest bırakacak

G7 ülkeleri, artan yakıt fiyatlarını hafifletmek için önümüzdeki dört ay içinde 100 milyon varil petrol ve dizel serbest bırakacak, bu karar ABD ve özellikle Donald Trump'ın baskısına yanıt olarak alındı.

G7 ülkeleri ve ortakları, Cuma günü, 2 Ekim'de, İran'la savaşın başlamasından bu yana fırlayan akaryakıt fiyatlarını aşağı çekmek için önümüzdeki dört ay içinde 100 milyon varile kadar dizel ve diğer acil petrol stoklarını piyasaya sürmekte anlaştı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) eşgüdümünde yürütülecek adım, haftalardır süren Trump yönetimi baskısının ardından geldi; yönetim ABD dizel ihracatını kısıtlama seçeneğini de gündeme getirmişti.

Ne konusunda anlaşıldı

Serbest bırakmanın hemen başlaması ve dört ay sürmesi bekleniyor; ilk 20 gün içinde "öne çekilmiş, kayda değer bir dizel salımı" yapılacak. Odak dizelde, çünkü yük taşımacılığını, tarım makinelerini ve Avrupa ekonomisinin büyük bölümünü o yürütüyor ve fiyatlar en hızlı orada arttı. G7 liderleri ayrıca kendi aralarında enerji ürünlerine ihracat yasağı getirmeme taahhüdünde bulundu; bu, bir akaryakıt ticaret savaşı korkularını yatıştırmayı amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü
Arşiv fotoğrafı: Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü. Fotoğraf: NASA / Wikimedia Commons (public domain)

Neden şimdi

28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana akaryakıt fiyatları sert yükseldi. ABD'de dizel galon başına yaklaşık 6,50 dolara ulaştı, bu bir yıl öncesine göre yaklaşık 3 dolar fazla; Avrupa'da ise litre başına yaklaşık 2,24 avroya çıktı, yani çatışmanın başından bu yana yaklaşık 0,65 avro arttı. Dünya petrolünün büyük bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki trafik savaş öncesi seviyenin yaklaşık yüzde 75'inde; eylülde günde yaklaşık 16,5 milyon varil geçti. Ukrayna'daki savaş da arz baskısını artırıyor.

İkinci bir acil salım

Bu yıl rezervlere ilk kez başvurulmuyor. IEA üyeleri Mart'ta 400 milyon varil salma taahhüdünde bulunmuştu ve bunun yaklaşık üçte ikisi piyasaya ulaştı. Yeni 100 milyon varil bunun üzerine ekleniyor ve yalnızca ham petrolden değil, dizel ve diğer ürünlerden oluşuyor.

Piyasa tepkisi

Petrol fiyatları açıklamanın ardından geriledi. Brent yaklaşık yüzde 1,5 düşüşle varil başına 100,80 dolar civarına, West Texas Intermediate ise yaklaşık yüzde 2,7 düşüşle 90,40 dolar civarına indi. Fiyatlar savaş öncesinin hâlâ çok üzerinde; bu da riskin stoklardan çok Körfez'le ilgili olduğunu gösteriyor.

İhracat yasağı tehdidi

Diplomasinin bir kısmı, fiyatlar yükselmeye devam ederse ABD'nin ne yapabileceğiyle ilgiliydi. Oxford Economics, ABD dizel ihracatına tam yasak getirilmesinin Avrupa'da toptan dizel fiyatlarını yüzde 40-50 artırabileceğini ve 2027'de ABD çekirdek enflasyonuna yaklaşık 0,4 puan ekleyebileceğini tahmin ediyor. Bu yüzden ihracat yasağı getirmeme taahhüdü, Avrupa hükümetleri için varillerin kendisi kadar önemli.

Sırada ne var

Kritik sorular şunlar: dizelin pompalara gerçekte ne kadar hızlı ulaşacağı, rezervlerin daha sonra daha yüksek maliyetle yeniden doldurulmasının gerekip gerekmeyeceği ve Hürmüz Boğazı'nın tam akışa dönüp dönmeyeceği. Altta yatan arz aksaması sürerse rezerv salımları fiyatları yalnızca geçici olarak düşürür. Cupure, IEA ülke bazlı hacimleri yayımladıkça ve fiyatlar hareket ettikçe bu sayfayı güncelleyecek.

Yorumlar

Bu haberi diğer dillerde okuyun

13 ülkenin basını bu haberi yazdı

Takip ettiğimiz yayın kuruluşları arasında

  • Almanya12
  • Fransa12
  • Türkiye10
  • İspanya9
  • Birleşik Krallık8
  • Amerika Birleşik Devletleri7
  • İtalya4
  • Belçika2
+5 ülke daha
  • Hollanda2
  • Avusturya1
  • İsviçre1
  • Kanada1
  • Katar1

Dış Kaynaklardan Benzer Haberler

Haberlerimizi nasıl yazıyoruz →