Almanya'da yeni askerlik düzeni 2026: Çifte vatandaşlar etkilenir mi?

Almanya'nın yeni askerlik yasası Wehrdienst-Modernisierungsgesetz, 1 Ocak 2026'dan bu yana yürürlükte. Yasa, 2008 ve sonrasında doğan her Alman erkeği Bundeswehr'in (Alman Silahlı Kuvvetleri) bir anketini doldurmak ve sağlık muayenesine (Musterung, yani askerlik yoklaması) girmekle yükümlü kılıyor; Bundestag yeni bir yasa çıkarmadıkça hizmetin kendisi gönüllü kalıyor. Belirleyici olan Alman vatandaşlığı olduğu için Türk-Alman çifte vatandaşlar da diğer Alman erkekler gibi yasanın kapsamında; Alman pasaportu olmayan Türk vatandaşları ise kapsam dışında. Türkiye de çifte vatandaşlar dahil erkek vatandaşlarından askerliklerini Türkiye'de yapmalarını ya da ücretli seçeneklerden yararlanmalarını beklemeyi sürdürüyor; yurt dışında askerlik yapmış olanları muaf tutma önerisi tartışılıyor ancak henüz yasalaşmadı. Yasa protestolara da yol açtı: 25 Eylül 2026'da organizatörler, Almanya'nın yaklaşık 100 kentinde düzenlenen okul grevlerinde 45.000'i aşkın öğrenci saydı.

Almanya'nın yeni askerlik yasası neler getiriyor?

Meclisin isim okumalı oylama kaydına göre Bundestag yasayı 5 Aralık 2025'te 323 kabul, 272 ret ve 1 çekimser oyla kabul etti; CDU/CSU ve SPD lehte, AfD, Yeşiller ve Die Linke aleyhte oy kullandı. Savunma Bakanlığı'na (BMVg) göre Bundesrat (Federal Konsey) yasayı 19 Aralık 2025'te onayladı ve yasa 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Almanya zorunlu askerliği 2011'de askıya almıştı. Yeni modelde gönüllüler en az altı aylığına yazılıyor. BMVg, başlangıç maaşını brüt en az aylık 2.600 euro, 12 ay veya daha uzun süre için sözleşmeli asker olarak yazılanlar için ise 2.700 euro olarak açıklıyor.

Anketi doldurmak ve Musterung'a girmek kimler için zorunlu?

Ocak 2026'nın ortasından bu yana 18 yaşındakilere, sağlık, eğitim ve hizmet etme isteğine ilişkin çevrimiçi bir ankete yönlendiren QR kodlu bir mektup gönderiliyor. Anket erkekler için zorunlu, kadınlar için gönüllü; yanıtsız bırakmak ya da yanlış bilgi vermek para cezası gerektirebilen bir idari kabahat sayılıyor. Federal Dışişleri Bakanlığı'na göre mektuplar Almanya'da yaşayan Alman vatandaşlarına gidiyor; kalıcı olarak yurt dışında yaşayan Almanlar için kayıt işlemi askıya alınmış durumda. BMVg 31 Ağustos 2026'ya kadar 451.400'ü aşkın mektup gönderdi. Erkeklerin yaklaşık %96'sı yanıt verirken, kadınlar ve diğer cinsiyetten kişilerde bu oran yaklaşık %3,5'te kaldı. Musterung, 2008 ve sonrasında doğan erkekler için zorunlu. 24 yeni muayene merkeziyle ülke çapında uygulamaya geçilmesi 1 Temmuz 2027'ye planlanıyor. BMVg 18 Eylül'de, Temmuz'dan bu yana hizmete ilgi duymadığını beyan etmiş 1.000'e yakın 18 yaşındaki erkeği de muayeneden geçirdiğini açıkladı; protestoları körükleyen de bu adım oldu.

Türk kökenli Almanlar etkileniyor mu?

Alman tarafında, Alman pasaportları varsa evet. Bundeswehr'e göre belirleyici olan, başka bir vatandaşlıktan bağımsız olarak Alman vatandaşlığı; Dışişleri Bakanlığı da aynısını söylüyor. Almanya'nın 2024 vatandaşlık reformu çifte vatandaşlığa izin verdiği için bu, Alman-Türk çifte vatandaşlarını da kapsıyor: Onlar da 2008 ve sonrasında doğan diğer her Alman erkek gibi anketi yanıtlamak ve Musterung'a girmek zorunda. Alman vatandaşlığı olmayan Türk vatandaşları yasanın kapsamında değil. Dışişleri Bakanlığı, çifte vatandaşların askerliğine ilişkin Türkiye ile herhangi bir ikili anlaşmadan söz etmiyor. Vatandaşı olduğu başka bir devletin ordusuna bakanlık onayı olmadan katılan bir Alman normalde Alman vatandaşlığını kaybediyor; ancak Türkiye'nin de aralarında bulunduğu NATO ülkeleri için bu onay verilmiş sayılıyor.

Türk tarafında ise erkekler, Alman vatandaşlığı olsun ya da olmasın askerlikle yükümlü. İki ücretli seçenek sık sık birbirine karıştırılıyor. Bedelli askerlik yurt içindeki ücretli muafiyet: Habertürk'ün haberine göre Temmuz 2026'dan bu yana 472.653,60 lira tutuyor ve Türkiye'de 28 günlük temel askerlik eğitimini içeriyor. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) 16 Ekim'de, 28 günlük eğitimin kaldırılacağı yönündeki haberlerin doğru olmadığını ve yeni bir karar alınmadığını açıkladı. Dövizle askerlik ise yurt dışında yaşayan vatandaşlar için; yurt dışında en az üç yıl (1.095 gün) geçirmiş çifte vatandaşlar da buna dahil. 2019'dan bu yana ücreti, bedelli tutarının euro ya da başka bir dövizle ödenen karşılığına eşit; Camia Haber'e göre Temmuz 2026 kurlarıyla yaklaşık 8.822 euro. Başvuru konsolosluklara yapılıyor, eğitim çevrimiçi veriliyor. Mevcut kurallara göre Almanya'daki gönüllü hizmet Türkiye'de askerlikten sayılmıyor: Cumhuriyet'in haberine göre Temmuz 2026'da bir meclis alt komisyonunda Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, Almanya'da askerlik yapmış bir Alman Türk'ün reddedilen başvurusunu örnek gösterdi. SPD milletvekili Hakan Demir'in 2024'te yazdığına göre Almanya 2011'de zorunlu askerliği askıya almadan önce Türkiye, Almanya'daki askerlik ve sivil hizmeti tanıyordu.

Değişiklik tartışılıyor ancak henüz yasalaşmadı. Cumhuriyet 25 Temmuz 2026'da, bir meclis alt komisyonunda okunan taslağın, ikamet ettikleri ülkede askerlik yapmış ya da yapmış sayılan çifte vatandaşları muaf tutacağını yazdı; yetkililer bundan yararlanabilecek kişi sayısını yaklaşık 170.000 olarak verdi. Habertürk düzenlemeyi 2 Temmuz'da kabul edilen bir savunma yasasıyla ilişkilendirmişti, ancak gazetenin o yasaya ilişkin kendi özetinde böyle bir madde yer almıyor. Karar 10 Ekim'de Türkiye gazetesine dayanarak, AK Parti MYK'sının "çifte askerliği" sona erdirecek yenilenmiş bir öneriyi görüştüğünü bildirdi. Borsanın Gündemi 13 Ekim'de taslağın henüz meclise sunulmadığını yazdı. Okurların kendi durumlarını Türk konsolosluğu ya da Milli Savunma Bakanlığı ile, Almanya'da ise Bundeswehr'in Karrierecenter'ı (kariyer merkezi) ile teyit etmeleri önerilir.

Almanya zorunlu askerliği geri getirebilir mi?

Otomatik olarak değil. Yasa, siyasetçilerin ihtiyaca bağlı zorunlu askerlik (Bedarfswehrpflicht) dediği bir düzenleme içeriyor: Gönüllü sayıları ya da güvenlik durumu gerektirirse Bundestag zorunlu celbi devreye sokabilir, ancak yalnızca yeni bir yasa çıkararak. BMVg'ye göre celp edilecekleri belirlemek için olası bir kura da meclisin yetkisinde. Hükümet, personel sayılarını altı ayda bir Bundestag'a raporlamak zorunda. Bakanlık 2035'e kadar 260.000'i muvazzaf asker, 200.000'i yedek olmak üzere 460.000'e kadar personel hedefliyor. 31 Ağustos 2026 itibarıyla Bundeswehr'de, bir yıl öncesine göre yaklaşık 4.000 fazlasıyla, yaklaşık 186.400 muvazzaf asker vardı. Yeni gönüllü hizmette yaklaşık 11.400 kişi görev yapıyordu; bu, bir yıl öncesine göre yaklaşık %6 artış demek. Der Spiegel 14 Eylül'de bir iç istatistiğe dayanarak, gönüllü adaylarının yaklaşık %30'unun elverişsiz bulunarak reddedildiğini yazdı.

Hükümet Almanya'nın bu yasaya neden ihtiyaç duyduğunu söylüyor?

BMVg reformu, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı topyekûn savaştan bu yana Avrupa'da tehdit durumunun ciddi biçimde kötüleştiği değerlendirmesine ve ulusal savunma ile ittifak savunmasına dayandırıyor. Bakanlığın 2025 değerlendirmesi personel hedefini, NATO'nun Haziran 2025'teki Lahey zirvesinde kararlaştırılan yeni yetenek hedeflerine bağlıyor; müttefikler aynı zirvede savunma harcamalarını GSYH'nin en az %3,5'ine çıkarma sözü de vermişti. Kamuoyu bir tür yükümlülükten yana eğilim gösterse de gençler daha şüpheci: YouGov'un dpa için yaptığı ve Haziran 2025'te yayımlanan ankete göre zorunlu askerliğin yeniden getirilmesine genel destek %54, 18-29 yaş grubunda ise yalnızca %35. t-online'ın Ekim 2026'daki okur tartışmasında 335 katılımcının %90'ı zorunlu askerliği destekledi; ancak katılımcılar kendi seçimiyle katıldığı için sonuç temsili değil.

Kimler protesto ediyor, kaç kişi katıldı?

25 Eylül grevini "Schulstreik gegen Wehrpflicht" (Zorunlu Askerliğe Karşı Okul Grevi) ittifakı düzenledi. İttifakın sözcüsü Bela Breitner dpa'ya, hükümetin zorunlu askerliğe adım adım ilerlediğini söyledi ve anketlerle, Temmuz 2027 başlangıcını fiilen öne çeken zorunlu muayeneleri örnek gösterdi. 45.000'i aşkın katılımcı rakamı organizatörlere ait. ZDF'nin aktardığı polis rakamları Berlin'de 2.400, Münih'te 700, Nürnberg'de 400, Stuttgart'ta 200 ve Frankfurt'ta 180 kişi. WDR, Kuzey Ren-Vestfalya'daki katılımı önceki grevlere göre daha düşük olarak nitelendirdi. Tagesspiegel'in haberine göre Berlin polisi Wedding'deki yürüyüşün büyük ölçüde barışçıl geçtiğini açıkladı, ancak daha sonra piroteknik, pankartlar ve sloganları gerekçe göstererek gözaltı sayısını 16'ya çıkardı.

Protestolar Ekim'de de sürdü. K.I.Z. grubu 2 Ekim'de Brandenburg Kapısı'nda, Tagesspiegel'in yaklaşık 3.000 kişi olarak verdiği zorunlu askerlik karşıtı mitingde sahne aldı. Alman Birliği Günü olan 3 Ekim'de polise göre yaklaşık 5.800 kişi Berlin'de silahlanmaya ve zorunlu askerliğe karşı yürüdü; organizatörler 20.000'i aşkın katılım iddia etti, Tagesspiegel muhabiri ise bu rakamı fazla yüksek buldu. Deutschlandfunk aynı gün Stuttgart'ta bir gösteri daha yapıldığını bildirdi.

Kaç genç Alman askerlik hizmetini reddediyor?

Vicdani gerekçelerle silahlı hizmeti reddetme hakkı Almanya Anayasası'nda (Temel Yasa) yer alıyor ve yeni yasayla değişmedi; ancak vicdani ret, erkekleri anketten ya da Musterung'dan muaf tutmuyor. Başvurular hızla arttı. Federal Aile ve Sivil Toplum Görevleri Dairesi'nin (BAFzA) sözcüsünün RND ve Funke'ye verdiği rakamlara göre daire 2025'in tamamında 3.879, Haziran 2026 sonuna kadar 5.862, Ağustos sonuna kadar ise 12.102 başvuru kaydetti. Funke gazeteleri 17 Ekim'de toplamın Eylül sonu itibarıyla 14.977'ye ulaştığını, bunun 2025 rakamının yaklaşık dört katı olduğunu yazdı. Başvuruların birçoğu yanlış yere yapılıyor: Başvuruların önce Bundeswehr'in personel dairesine gitmesi gerekiyor, daire de bunları ilgili yere iletiyor.

Bundan sonra ne olacak?

Bundeswehr, 1 Temmuz 2027'den itibaren 2008 doğumluların tamamının zorunlu muayenesi için 24 muayene merkezini kuruyor ve askere alım rakamlarını altı ayda bir Bundestag'a raporlamayı sürdürecek. İhtiyaca bağlı zorunlu askerlik için oylama baskısının oluşup oluşmayacağını bu raporlar belirleyecek. Aile Bakanı Karin Prien (CDU) 7 Ekim'de, gönüllü sivil hizmetleri hiçbir zorunluluk getirmeden genişletecek, fiilen yasal bir yer hakkı ve daha iyi ücret de içeren bir yasa tasarısını birkaç hafta içinde sunacağını söyledi; Die Linke bunu bir asker toplama aracı olarak nitelendirdi. Türkiye'de ise bir sonraki adım, çifte vatandaşlara yönelik önerinin resmen meclise sunulup kabul edilip edilmeyeceği.