Hoe de Turkse centrale bank de rente vaststelt: besluiten in 2026 en de vergadering van 10 december

De centrale bank van Turkije, de Centrale Bank van de Republiek Türkiye (TCMB), stelt haar belangrijkste rentetarief vast tijdens acht geplande vergaderingen per jaar van het Monetairbeleidscomité (Para Politikası Kurulu, PPK) en publiceert elk besluit om 14.00 uur Turkse tijd op de dag van de vergadering. In 2026 verlaagde het comité de beleidsrente, het rentetarief voor repo-veilingen met een looptijd van één week, op 22 januari van 38% naar 37%, handhaafde het tarief tijdens vijf vergaderingen op rij op 37% en verlaagde het op 22 oktober opnieuw, naar 36%: de eerste verlaging in negen maanden. Het laatste besluit van 2026 staat gepland voor 10 december. Gouverneur Fatih Karahan is voorzitter van het comité en de bank zegt dat haar inflatiedoelstelling voor de middellange termijn 5% bedraagt.

Wat is het PPK en hoe neemt het besluiten?

Volgens de TCMB bestaat het Monetairbeleidscomité uit de gouverneur, de vicegouverneurs, één lid dat door het bestuur van de bank wordt gekozen en nog een lid dat met goedkeuring van de president wordt benoemd op voordracht van de gouverneur. Een vertegenwoordiger van het ministerie van Financiën en Treasury kan zonder stemrecht aanwezig zijn. Voor een vergadering moet twee derde van de leden aanwezig zijn. Besluiten worden bij meerderheid genomen; bij een gelijke stand geeft de stem van de gouverneur de doorslag. Voorafgaand aan elke stemming informeren afdelingen van de bank de leden over inflatie, de betalingsbalans, economische bedrijvigheid, overheidsfinanciën en mondiale ontwikkelingen. Aan de vergadering van 22 oktober namen zes leden deel: Yaşar Fatih Karahan (gouverneur), Hatice Karahan, Fatma Özkul, Gazi İshak Kara, Yusuf Emre Akgündüz en Elif Haykır Hobikoğlu.

De beleidsrente is het tarief waartegen de TCMB banken voor één week geld leent via repo-veilingen. Daaromheen ligt een corridor: de overnight-leenrente (het plafond waartegen banken overnight kunnen lenen) en de overnight-depositorente (de bodemrente die de bank betaalt over overnightdeposito’s van banken). Na 22 oktober loopt de corridor van 34,5% tot 39% rond de beleidsrente van 36%, een bandbreedte van 4,5 procentpunt. Het besluit en een korte toelichting worden op de dag van de vergadering om 14.00 uur gepubliceerd op tcmb.gov.tr. Binnen vijf werkdagen volgt een uitgebreidere samenvatting van de beoordeling door het comité. Vier keer per jaar presenteert de gouverneur een kwartaalrapport over de inflatie, met daarin de ramingen van de bank.

Welke besluiten nam de centrale bank tijdens de vergaderingen in 2026?

Rentebesluiten van de TCMB in 2026, volgens de persberichten van de bank (repo-rente voor één week; overnight-leenrente / depositorente): 22 januari: verlaagd van 38% naar 37%; corridor verlaagd naar 40% / 35,5%. 12 maart: gehandhaafd op 37%; 40% / 35,5%. 22 april: gehandhaafd op 37%; 40% / 35,5%. 11 juni: gehandhaafd op 37%; 40% / 35,5%. 23 juli: gehandhaafd op 37%; 40% / 35,5%. 10 september: gehandhaafd op 37%; 40% / 35,5%. 22 oktober: verlaagd van 37% naar 36%; corridor verlaagd naar 39% / 34,5%. 10 december: laatste vergadering van 2026, nog te houden. De pauze viel samen met de oorlog waarbij Iran betrokken is en de stijgende energieprijzen. Op 1 maart schortte de bank haar repo-veilingen voor één week op, vanwege ontwikkelingen op de financiële markten. Pas op 23 augustus werden die hervat. In de verklaringen bij de ongewijzigde rentes stelde de bank telkens dat het beleid zou worden aangescherpt als de inflatievooruitzichten aanzienlijk en aanhoudend verslechterden.

Wat gebeurde er tijdens de vergadering van 22 oktober 2026?

Op 22 oktober verlaagde het comité de beleidsrente met 100 basispunten naar 36% en verlaagde het beide grenzen van de rentecorridor met één procentpunt. In de verklaring zei de bank dat recente gegevens een vertraging van de onderliggende inflatietrend bevestigden en dat de binnenlandse vraag zwak bleef, maar noemde zij de hoge energieprijzen een opwaarts risico. Ook wijzigde de bank één regel in haar vooruitblik: de omvang en timing van beleidsstappen worden voortaan per vergadering bepaald. Voor de vergadering verwachtten de meeste door de pers ondervraagde economen precies deze verlaging met 100 basispunten, terwijl Goldman Sachs had voorspeld dat de rente ongewijzigd zou blijven. Ook in de oktoberpeiling van de TCMB onder 71 marktdeelnemers kwam de verwachte rente uit op 36%. Na de bekendmaking om 14.00 uur meldde Yeniçağ dat de BIST 100 op 11.501,22 punten stond, de dollar 0,14% hoger noteerde op 49,63 lira en goud per gram 1,52% lager stond. De BIST 100 sloot de week 5,16% lager op 11.116,99 punten.

Hoe werkt een renteverlaging door in deposito’s, leningen en de lira?

De TCMB zegt dat een restrictief beleid via drie kanalen werkt: de vraag, de wisselkoers en de verwachtingen. Een verlaging van de beleidsrente wordt niet automatisch en niet één-op-één doorberekend aan bankklanten. Bianet merkte na het besluit van oktober op dat de rente op deposito’s en leningen ook afhangt van de financieringskosten, liquiditeit, risico’s en looptijden van banken. De bank begrenst de kredietgroei ook rechtstreeks. In mei verlaagde zij de groeilimieten voor leningen aan consumenten, voor autoleningen en voor zakelijke leningen met een looptijd van acht weken. Op 1 oktober verhoogde zij de limiet voor leningen aan het mkb van 4,5% naar 5%. De samenvatting van de bank over de vergadering van september laat zien hoe ver de bankrentes boven de beleidsrente liggen. In de week tot en met 4 september bedroegen de gemiddelde rentes op lira-deposito’s 44,4%, op zakelijke leningen 49,3%, op algemene consumptieve leningen 63,0% en op woningleningen 41,9%. Barclays schreef na de renteverlaging in oktober dat een verdere verlaging in december het maandelijkse rendement in dollars op lira-deposito’s op ongeveer 0,63% zou brengen.

Wat wordt verwacht tijdens de vergadering van 10 december?

De meeste economen die BloombergHT na het besluit van oktober aanhaalde, verwachten een nieuwe stap van 100 basispunten. Muhammet Mercan, hoofdeconoom van ING, en Melis Metiner van HSBC voorspellen allebei een verlaging naar 35% in december. Ook Citi verwacht dat de rente eind 2026 op 35% staat, terwijl Barclays rekent op 35% aan het einde van het jaar en 30% eind 2027. In de oktoberpeiling van de TCMB verwachtten deelnemers dat de rente na de tweede komende vergadering op 35% zou staan en over twaalf maanden op 29,01%. Zij verwachtten eind 2026 een inflatie van 29,63% op jaarbasis, tegenover de eigen prognose van de bank van 28%, die in augustus was verhoogd van 26%. De verwachtingen buiten de financiële markten liggen hoger: volgens de oktoberpeiling van de TCMB bedroeg de inflatieverwachting van huishoudens voor de komende twaalf maanden 43,75% en die van bedrijven 31,80%. De bank heeft gezegd de rente opnieuw te verhogen als de vooruitzichten aanzienlijk verslechteren. Hoe officiële en onafhankelijke inflatiecijfers zich tot elkaar verhouden, komt aan bod in Cupures aparte uitleg over de inflatiecijfers van TÜİK en ENAG in 2026.

Belangrijke data op de gepubliceerde kalender van de TCMB: 30 oktober 2026: samenvatting van de vergadering van 22 oktober. 12 november 2026: inflatierapport 2026-IV, met bijgewerkte prognoses. 27 november 2026: rapport over financiële stabiliteit. 10 december 2026, 14.00 uur: laatste rentebesluit van 2026. 17 december 2026: samenvatting van de vergadering van december. 21 januari 2027: eerste besluit van 2027, gevolgd door vergaderingen op 18 maart, 22 april en 10 juni. De bank heeft tot nu toe alleen de eerste helft van haar kalender voor 2027 gepubliceerd. Deze pagina wordt na elk besluit bijgewerkt.