Wie volgt Lagarde op? Zo wordt de nieuwe ECB-president vóór februari 2027 gekozen

Christine Lagarde treedt op 7 februari 2027 af als president van de Europese Centrale Bank (ECB), maakte de ECB op 29 oktober 2026 bekend. Haar achtjarige termijn begon op 1 november 2019 en zou tot 31 oktober 2027 lopen, dus ze vertrekt bijna negen maanden eerder. Haar opvolger wordt benoemd door de Europese Raad op grond van artikel 283 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en voorzitter van de Europese Raad António Costa zei dat de procedure diezelfde dag zou beginnen. Twee voormalige centralebankpresidenten, de Spanjaard Pablo Hernández de Cos en de Nederlander Klaas Knot, worden het vaakst als favorieten genoemd. Omdat twee andere directieleden, Isabel Schnabel en Philip Lane, in 2027 ook vertrekken, zullen regeringen naar verwachting over de posten als pakket onderhandelen.

Waarom vertrekt Christine Lagarde eerder bij de ECB?

De verklaring van de ECB gaf geen reden. Er stond alleen in dat Lagarde de Raad van Bestuur en Costa had ingelicht, en dat de Raad haar met een lange staande ovatie bedankte. Op de persconferentie na het rentebesluit van die dag zei Lagarde dat ze vrijheid van spreken en meningsuiting wilde over zaken die verder gaan dan monetair beleid, en voegde eraan toe: "I don't think that I can remain neutral." Een door Reuters geciteerde bron zei dat ze aftreedt om zich te kunnen uitspreken over politieke kwesties in Frankrijk en de wereld, iets wat een ECB-president vermijdt om de onafhankelijkheid van de bank te beschermen.

De timing wordt breed in verband gebracht met de Franse presidentsverkiezingen, vastgesteld op 18 april 2027 met een tweede ronde op 2 mei. De Financial Times meldde in februari 2026 dat Lagarde eerder wilde vertrekken zodat Emmanuel Macron, die zich niet herkiesbaar mag stellen, en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz de opvolging vóór de verkiezingen konden bepalen; peilingen waarover Cupure in september berichtte, zagen Marine Le Pen aan kop. Volgens Euronews zei Lagarde in juli dat ze "nergens kandidaat voor" is. Reuters meldde in oktober dat het World Economic Forum haar tot voorzitter zou kunnen benoemen, maar zij noch het forum heeft dat bevestigd.

Hoe wordt de ECB-president gekozen?

De regels staan in artikel 283, lid 2, van het Verdrag. De president, de vicepresident en de vier andere directieleden worden door de Europese Raad met gekwalificeerde meerderheid benoemd, op aanbeveling van de Raad van de EU. Vóór die aanbeveling moet de Raad het Europees Parlement en de Raad van Bestuur van de ECB raadplegen. Kandidaten moeten personen zijn met erkend aanzien en beroepservaring op monetair of bancair gebied, en de termijn is acht jaar en niet verlengbaar.

In de praktijk beslissen alleen de 21 eurolanden. De ministers van Financiën in de Eurogroep bespreken de namen en worden het eens over één kandidaat, de aanbeveling gaat voor advies naar het Parlement en de Raad van Bestuur, en daarna doen de regeringsleiders de benoeming. De Spaanse krant 20minutos meldt dat het besluit de steun van minstens 16 van de 21 eurolanden vereist en dat de leiders een akkoord willen op de top van de Europese Raad van 17 en 18 december 2026. Die datum is een politiek doel, geen wettelijke termijn; lopen de gesprekken uit, dan kan de benoeming opschuiven naar januari of begin februari 2027.

Wie zijn de kandidaten om Lagarde op te volgen?

Pablo Hernández de Cos, oud-gouverneur van de Banco de España en sinds 2025 algemeen directeur van de Bank voor Internationale Betalingen, is de allereerste Spaanse kandidaat voor de functie; volgens Euronews droeg Madrid hem in juli voor. Premier Pedro Sánchez steunde hem in september publiekelijk, en ook oppositieleider Alberto Núñez Feijóo staat achter hem. In een op 23 oktober gepubliceerde enquête van Bloomberg noemden 12 economen hem de meest waarschijnlijke opvolger, tegenover negen voor Klaas Knot.

Knot leidde De Nederlandsche Bank van 2011 tot 2025 en wordt publiekelijk gesteund door de Nederlandse premier Rob Jetten, die zijn pragmatisme prees. Ook Bundesbank-president Joachim Nagel heeft volgens het Duitse persbureau dpa ambities getoond; Duitsland heeft het ECB-presidentschap nog nooit gehad. Ook de verdeling tussen landen telt: 20minutos wijst erop dat Spanje met Nadia Calviño al de Europese Investeringsbank leidt, en Euronews merkt op dat een presidentschap van Knot waarschijnlijk zou betekenen dat het Nederlandse directielid Frank Elderson een stap opzij zet, omdat landen doorgaans één zetel hebben.

Waarom horen de zetels van Schnabel en Lane bij dezelfde deal?

De helft van de zeskoppige directie wisselt binnen vijf maanden. Isabel Schnabel, het Duitse directielid voor marktoperaties, vertrekt op 3 januari 2027 naar het Internationaal Monetair Fonds, en de termijn van hoofdeconoom Philip Lane loopt af op 31 mei 2027, volgens het overzicht van ambtstermijnen van de ECB. Eurogroepvoorzitter Kyriakos Pierrakakis stelde eerst 28 oktober vast als uiterste datum voor kandidaten voor de zetel van Schnabel; volgens Euronews is die verlengd tot 27 november. De Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil zei in oktober dat hij met de bondskanselier afstemde met welke Duitse naam men voor welke post zou gaan. Volgens Euronews wil Duitsland de marktoperaties houden en mikt Frankrijk naar verwachting op de functie van hoofdeconoom.

Wat betekent het vertrek van Lagarde voor de rente en de euro?

De rente wordt bepaald door de voltallige Raad van Bestuur, niet door de president alleen. Op de dag van de aankondiging liet die de depositorente op 2,50%, de rente op de basisherfinancieringstransacties op 2,65% en de rente op de marginale beleningsfaciliteit op 2,90%, na twee verhogingen eerder in 2026. De inflatie in de eurozone was in september 3,8%, tegen 3,2% in augustus, met energieprijzen die 18,9% hoger lagen. De ECB zegt zich niet vast te leggen op een rentepad, en de Duitse zender n-tv en het Franse BFM TV meldden dat markten in december een nieuwe verhoging verwachten. Piet Haines Christiansen van Danske Bank zei tegen Reuters dat de twee genoemde opvolgers allebei gevestigde centrale bankiers zijn, zodat de keuze voor de markten "niet zoveel zal uitmaken".

Wat gebeurt er tussen nu en 7 februari 2027?

Belangrijke data: 27 november 2026, verlengde termijn voor kandidaten voor de zetel van Schnabel; 17 december, rentebesluit van de ECB; 17 en 18 december, top van de Europese Raad, volgens 20minutos het streefmoment van de leiders voor een akkoord over de opvolger; 3 januari 2027, Schnabel vertrekt naar het IMF; 4 februari, laatste rentevergadering onder voorzitterschap van Lagarde; 7 februari, Lagarde treedt af; 18 maart, eerste rentevergadering na haar vertrek; 18 april en 2 mei, Franse presidentsverkiezingen; 31 mei, einde van de termijn van Lane; 31 oktober 2027, oorspronkelijk einde van de termijn van Lagarde. De ECB heeft niet gezegd wie de bank leidt als er op 7 februari nog geen opvolger is.