Lagarde'ın yerine kim gelecek? Yeni ECB başkanı Şubat 2027'ye kadar nasıl seçilecek

Christine Lagarde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanlığı'ndan 7 Şubat 2027'de ayrılacak. ECB bunu 29 Ekim 2026'da duyurdu. 1 Kasım 2019'da başlayan sekiz yıllık görev süresi 31 Ekim 2027'de dolacaktı; yani Lagarde yaklaşık dokuz ay erken ayrılıyor. Halefini, Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma'nın 283. maddesi uyarınca Avrupa Konseyi atayacak. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa sürecin aynı gün başlayacağını açıkladı. En sık favori olarak anılan isimler iki eski merkez bankası başkanı: İspanyol Pablo Hernández de Cos ve Hollandalı Klaas Knot. Yönetim Kurulu'nun iki üyesi daha, Isabel Schnabel ve Philip Lane, 2027'de ayrılacağı için hükümetlerin bu koltukları tek bir paket olarak pazarlık etmesi bekleniyor.

Christine Lagarde ECB'den neden erken ayrılıyor?

ECB'nin açıklamasında bir gerekçe yer almadı. Açıklamada yalnızca Lagarde'ın Yönetim Konseyi'ni ve Costa'yı bilgilendirdiği, Konsey'in de kendisine uzun süre ayakta alkışlayarak teşekkür ettiği belirtildi. Aynı gün açıklanan faiz kararının ardından düzenlenen basın toplantısında Lagarde, para politikasının ötesindeki konularda konuşma ve ifade özgürlüğü istediğini söyledi ve ekledi: "I don't think that I can remain neutral." ("Tarafsız kalabileceğimi sanmıyorum.") Reuters'ın aktardığı bir kaynağa göre Lagarde, Fransa'daki ve dünyadaki siyasi konularda görüş bildirebilmek için istifa etti; ECB başkanının, bankanın bağımsızlığını korumak için bundan kaçınması beklenir.

Zamanlama yaygın biçimde Fransa'daki cumhurbaşkanlığı seçimine bağlanıyor: ilk tur 18 Nisan 2027'de, ikinci tur 2 Mayıs'ta yapılacak. Financial Times Şubat 2026'da, Lagarde'ın yeniden aday olamayacak Emmanuel Macron ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in halefiyeti seçimden önce şekillendirebilmesi için erken ayrılmak istediğini yazmıştı; Cupure'un eylülde aktardığı anketlerde Marine Le Pen öndeydi. Euronews'e göre Lagarde temmuzda "hiçbir şeye aday olmadığını" söyledi. Reuters ekimde Dünya Ekonomik Forumu'nun Lagarde'ı başkanlığa getirebileceğini bildirdi, ancak ne Lagarde ne de Forum bunu doğruladı.

ECB başkanı nasıl seçiliyor?

Kurallar Antlaşma'nın 283. maddesinin 2. fıkrasında yer alıyor. Başkan, başkan yardımcısı ve Yönetim Kurulu'nun diğer dört üyesi, AB Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Avrupa Konseyi tarafından nitelikli çoğunlukla atanır. Konsey bu tavsiyeden önce Avrupa Parlamentosu'na ve ECB Yönetim Konseyi'ne danışmak zorundadır. Adayların para ya da bankacılık alanında saygınlığı ve mesleki deneyimi kabul görmüş kişiler olması gerekir; görev süresi sekiz yıldır ve yenilenemez.

Uygulamada kararı yalnızca euro bölgesindeki 21 ülke veriyor. Eurogrup'taki maliye bakanları isimleri görüşüp tek bir aday üzerinde uzlaşıyor, tavsiye görüş için Parlamento'ya ve Yönetim Konseyi'ne gidiyor, ardından devlet ve hükümet başkanları atamayı yapıyor. İspanyol gazetesi 20minutos, kararın euro bölgesindeki 21 ülkeden en az 16'sının desteğini gerektirdiğini ve liderlerin konuyu 17-18 Aralık 2026'daki Avrupa Konseyi zirvesinde sonuçlandırmayı hedeflediğini yazıyor. Bu tarih yasal bir son gün değil, siyasi bir hedef; görüşmeler uzarsa atama Ocak ya da Şubat 2027 başına kayabilir.

Lagarde'ın yerine kimler aday?

İspanya Merkez Bankası'nın eski başkanı ve 2025'ten bu yana Uluslararası Ödemeler Bankası'nın genel müdürü olan Pablo Hernández de Cos, bu görev için İspanya'nın tarihteki ilk adayı; Euronews'e göre Madrid onu temmuzda aday gösterdi. Başbakan Pedro Sánchez eylülde ona açıkça destek verdi, muhalefet lideri Alberto Núñez Feijóo da onu destekliyor. Bloomberg'in 23 Ekim'de yayımlanan anketinde 12 ekonomist onu en olası halef olarak gösterirken dokuz ekonomist Klaas Knot'u işaret etti.

Knot, 2011-2025 arasında Hollanda Merkez Bankası'nı yönetti ve pragmatizmini öven Hollanda Başbakanı Rob Jetten'in açık desteğine sahip. Alman haber ajansı dpa'ya göre Bundesbank Başkanı Joachim Nagel de göreve talip olduğunu belli etti; Almanya ECB başkanlığını hiç üstlenmedi. Ülkeler arası denge de önemli: 20minutos, İspanya'nın Nadia Calviño ile zaten Avrupa Yatırım Bankası'nın başında olduğunu hatırlatıyor. Euronews ise ülkeler genellikle tek koltuk tuttuğu için Knot'un başkanlığının, Yönetim Kurulu'nun Hollandalı üyesi Frank Elderson'ın büyük olasılıkla çekilmesi anlamına geleceğine dikkat çekiyor.

Schnabel ve Lane'in koltukları neden aynı pazarlığın parçası?

Altı üyeli Yönetim Kurulu'nun yarısı beş ay içinde değişiyor. ECB'nin görev süreleri listesine göre piyasa operasyonlarından sorumlu Alman üye Isabel Schnabel 3 Ocak 2027'de Uluslararası Para Fonu'na (IMF) geçmek üzere ayrılıyor, baş ekonomist Philip Lane'in görev süresi ise 31 Mayıs 2027'de doluyor. Eurogrup Başkanı Kyriakos Pierrakakis, Schnabel'in koltuğu için başvuru süresini önce 28 Ekim olarak belirlemişti; Euronews'e göre süre 27 Kasım'a uzatıldı. Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil ekimde, hangi Alman ismin hangi göreve aday gösterileceğini Başbakan'la birlikte netleştirdiğini söyledi. Euronews'e göre Almanya piyasa operasyonlarını elinde tutmak istiyor, Fransa'nın ise baş ekonomistliği hedeflemesi bekleniyor.

Lagarde'ın ayrılığı faizler ve euro için ne anlama geliyor?

Faizleri başkan tek başına değil, Yönetim Konseyi'nin tamamı belirliyor. Konsey, ayrılığın duyurulduğu gün mevduat faizini %2,50'de, ana refinansman faizini %2,65'te ve marjinal borç verme faizini %2,90'da sabit tuttu; bu karar 2026'da daha önce yapılan iki artışın ardından geldi. Euro bölgesinde enflasyon ağustostaki %3,2'den eylülde %3,8'e çıktı, enerji fiyatları %18,9 arttı. ECB herhangi bir faiz patikasına bağlı kalmadığını söylüyor; Alman yayın kuruluşu n-tv ve Fransız BFM TV, piyasaların aralıkta yeni bir artış beklediğini aktardı. Danske Bank'tan Piet Haines Christiansen Reuters'a, adı geçen iki halefin de köklü merkez bankacıları olduğunu, bu yüzden seçimin piyasalar için "çok da fark etmeyeceğini" söyledi.

Bugünden 7 Şubat 2027'ye kadar neler olacak?

Kritik tarihler: 27 Kasım 2026, Schnabel'in koltuğu için uzatılmış başvuru süresinin son günü; 17 Aralık, ECB faiz kararı; 17-18 Aralık, 20minutos'a göre liderlerin halef üzerinde uzlaşmayı hedeflediği Avrupa Konseyi zirvesi; 3 Ocak 2027, Schnabel IMF'ye geçiyor; 4 Şubat, Lagarde'ın başkanlık ettiği son faiz toplantısı; 7 Şubat, Lagarde görevi bırakıyor; 18 Mart, ayrılığından sonraki ilk faiz toplantısı; 18 Nisan ve 2 Mayıs, Fransa cumhurbaşkanlığı seçimi; 31 Mayıs, Lane'in görev süresinin sonu; 31 Ekim 2027, Lagarde'ın görev süresinin asıl bitiş tarihi. ECB, 7 Şubat'a kadar halef belirlenmezse bankayı kimin yöneteceğini açıklamadı.