Türkiye'de depremler 2026: fay hatları, İstanbul riski, AFAD uyarıları ve ne yapmalı

Türkiye, Arap, Afrika ve Avrasya levhalarının Anadolu bloğunu batıya doğru sıkıştırdığı noktada yer alıyor; bu da Türkiye’yi bölgenin depreme en yatkın ülkelerinden biri hâline getiriyor. 17 Ağustos 1999’daki İzmit/Gölcük depreminde (7,4 büyüklüğünde), kullanılan resmî sayımın hangisi olduğuna bağlı olarak yaklaşık 17.500–18.400 kişi hayatını kaybetti. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın 2 Şubat 2024’te açıkladığına göre, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş’taki ikiz depremlerde Türkiye’de 53.537 kişi öldü. İstanbul, Marmara Denizi’nin altındaki Kuzey Anadolu Fayı’nın kesintisiz bir bölümünün yanı başında yer alıyor. Bu sayfa fayları, İstanbul’a ilişkin risk tahminlerini, AFAD ve Kandilli verilerini, telefon uyarılarını, yapılması gerekenleri ve 2025–2026’daki dikkat çeken depremleri ele alıyor. Depremler önceden tahmin edilemez: Aşağıdaki rakamlar olasılık ve senaryolardır, tarih belirtmez.

Türkiye’de neden bu kadar çok deprem oluyor?

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), 2023 depremlerinin Anadolu, Arap ve Afrika levhalarının üçlü kesişimine yakın, Anadolu’yu Ege’ye doğru itmeye yardımcı olan Doğu Anadolu Fay Zonu üzerinde meydana geldiğini belirtiyor. Kuzeyde Kuzey Anadolu Fayı, Türkiye’nin doğusundan Marmara Denizi’ne kadar uzanıyor; USGS’nin Şubat 2023 depremleriyle karşılaştırılabilir nitelikteki son Türkiye depremi olarak tanımladığı 1939 Erzincan depremini (7,8 büyüklüğünde) ve 1999’daki kırılmayı bu fay üretti. Üçüncü kaynak ise kabukta havzaların (grabenlerin) oluşmasına yol açan gerilmenin yaşandığı Ege bölgesi. Bu örüntü, Türkiye’nin batısında sık görülen orta büyüklükteki depremlerde de gözleniyor.

1999 ve 2023’te ne oldu?

1999 depremi 17 Ağustos’ta saat 03.02’de, merkez üssü Kocaeli’nin Gölcük ilçesi olacak şekilde meydana geldi. Sıkça aktarılan resmî can kaybı 17.480; Medyascope’un aktardığına göre, 2010 tarihli bir TBMM raporunda bu sayı 18.373 olarak verildi. 6 Şubat 2023’te ilk sarsıntı saat 04.17’de Pazarcık’ta meydana geldi: AFAD’a göre 7,7, USGS’ye göre 7,8 büyüklüğündeydi. Elbistan yakınlarında saat 13.24’te meydana gelen ikinci deprem ise AFAD’a göre 7,6, USGS’ye göre 7,5 büyüklüğündeydi. USGS, Doğu Anadolu Fayı üzerinde yaklaşık 354 km, Çardak Fayı üzerinde ise yaklaşık 161 km’lik kırılma ve 9 metreye varan yer değiştirmeler tespit etti. Yerlikaya’nın Şubat 2024’te açıkladığı rakamlara göre 53.537 kişi hayatını kaybetti, 107.213 kişi yaralandı; Bakan Murat Kurum ise 11 ilin etkilendiğini söyledi.

İstanbul’da büyük bir deprem olacak mı?

Sismologların çoğu Marmara’daki fay segmentinde büyük bir deprem bekliyor, ancak yayımlanan olasılık tahminleri yönteme ve eşik değere göre değişiyor. Tom Parsons (USGS), Aykut Barka (İTÜ) ve çalışma arkadaşlarının 2000’de Science dergisinde yayımlanan çalışması, İstanbul’da 30 yıl içinde şiddetli sarsıntı olasılığını yüzde 62 ± 15 olarak hesapladı. Parsons’ın 2004’te yaptığı USGS yeniden hesaplamasında, 2004–2034 döneminde Marmara Denizi’nin altında 7 ve üzeri büyüklükte bir deprem olasılığı yüzde 53 ± 18, İstanbul’un kendisi içinse yüzde 41 ± 14 olarak verildi. Maura Murru’nun liderliğindeki 2016 tarihli bir çalışma, İstanbul’da 30 yıl içinde 7,3 ve üzeri büyüklükte bir deprem olasılığını yüzde 35, zaman bağımlılığı hesaba katıldığında ise yüzde 47 olarak belirledi. Belirsizlik aralıkları geniş; dolayısıyla yaklaşık yüzde 40–60 aralığı makul bir özet, geri sayım değil.

Fay etkin, ancak bu etkinlik depremin ne zaman olacağını göstermez. 23 Nisan 2025’te Silivri açıklarında yaklaşık 7 km derinlikte 6,2 büyüklüğünde (AFAD) bir deprem meydana geldi ve Marmara’nın merkezî segmentinde yaklaşık 15 km’lik bir bölümü kırdı; ilk saatlerde 184 artçı sarsıntı yaşandı. 18–20 Ağustos 2026 arasında Prens Adaları yakınlarında 1,4–3,2 büyüklüğünde 185 küçük deprem meydana geldi. Prof. Hasan Sözbilir’in liderliğindeki Dokuz Eylül Üniversitesi ekibi, bunların kilitli Adalar Fayı’nın kollarında gerçekleştiğini belirledi; AFAD Deprem Bilim Kurulu ise bunların bir öncü deprem olmadığını söyledi. USGS’ye göre bir depremin zamanını, yerini ve büyüklüğünü tahmin edebilecek bir yöntem yok; bu nedenle sosyal medyada yayılan “deprem tahmini” paylaşımlarının bilimsel dayanağı bulunmuyor.

İstanbul’da kaç bina risk altında?

Kayıplara ilişkin temel çalışma, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) 2019 tarihli güncellemesidir. Kandilli Rasathanesi iş birliğiyle hazırlanan çalışma, Şubat 2021’de bir Meclis komisyonuna sunuldu (DHA’nın haberine göre). 7,5 büyüklüğündeki bir senaryoda yaklaşık 48.000 binanın ağır veya çok ağır hasar göreceği, 146.000 binanın orta hasar alacağı ve yaklaşık 15.000 kişinin hayatını kaybedeceği tahmin edildi; olasılıksal modelde ise yaklaşık 57.000 binanın yıkılacağı veya çok ağır hasar göreceği, 53.000 kişinin hayatını kaybedeceği öngörüldü. İBB, rakamların güncellendiğini söyledi. Bakan Kurum, 16 Ağustos 2026’da 2012’den bu yana İstanbul’da 1.298.000 bağımsız birimin kentsel dönüşüm kapsamına alındığını, bunların 1.007.000’inin tamamlandığını, 291.000’inin ise sürdüğünü açıkladı. Bağımsız birimler daire ve dükkânları kapsar, binaları değil; dolayısıyla bu iki sayı doğrudan karşılaştırılamaz.

Yeni binalar, 18 Mart 2018’de yayımlanan ve 1 Ocak 2019’dan bu yana yürürlükte olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun olarak inşa ediliyor. Yönetmelik, mevcut binaların değerlendirilmesini ve güçlendirilmesini de kapsıyor. Zorunlu deprem sigortası, 2000’de kurulan DASK tarafından yürütülüyor; sigorta, binayı deprem hasarına ve depremin yol açtığı yangın, patlama, heyelan ve tsunamiye karşı teminat altına alıyor. 5 Eylül 2026’dan itibaren konut satıldığında poliçe sona eriyor ve satıcı kullanılmayan prim tutarını geri alabiliyor.

AFAD ve Kandilli neden farklı büyüklük değerleri bildiriyor?

Devletin afet kurumu AFAD, depremleri deprem.afad.gov.tr adresinde listeliyor ve resmî açıklamalarda AFAD’ın değeri kullanılıyor. Boğaziçi Üniversitesine bağlı Kandilli Rasathanesi ise ayrı bir gözlem ağı işletiyor. Kurumlar farklı istasyonlar ve yöntemler kullanıyor; bazen yerel büyüklük (ML) ile moment büyüklüğü (Mw) gibi farklı büyüklük türlerini esas alıyor. İlk otomatik sonuçlar da sıklıkla güncelleniyor. 24 Eylül 2026’da AFAD, Karaköprü (Şanlıurfa) depreminin büyüklüğünü ML 5,4 olarak açıklarken Kandilli önce 5,8, ardından 5,5 olarak bildirdi. Büyüklük, açığa çıkan enerjiyi ölçer; şiddet ise sarsıntının belirli bir yerde nasıl hissedildiğini anlatır.

Türkiye’de deprem uyarıları nasıl çalışıyor?

Telefonlara gelen uyarıların çoğu, telefonların sensörlerini ortak bir sismometre gibi kullanan Google Android Deprem Uyarıları sisteminden geliyor. BBC ve heise’in haberlerine göre sistem, 6 Şubat 2023’te ilk depremi yalnızca 4,5–4,9 büyüklüğünde tahmin etti ve en üst düzeydeki 469 “Harekete geçin” uyarısını gönderdi. Yaklaşık 160 km’lik alan içinde bulunan yaklaşık 10 milyon kişi uyarı alabilirdi. Google, Temmuz 2025’te sistemin başarısızlığını kabul etti. Google, 16 Ekim 2026’da uyarıların 200’den fazla ülke ve bölgede hizmet verdiğini söyledi. AFAD Acil uygulaması, konumunuzu ileterek internet üzerinden 112’yi arıyor ve toplanma alanlarını haritada gösteriyor; bu alanlar e-Devlet’ten de sorgulanabiliyor.

Deprem sırasında ne yapmalısınız?

AFAD’ın önerisi “çök, kapan, tutun”: yere çökün, başınızı ve boynunuzu koruyun, sabit bir yere tutunun ve sarsıntı durana kadar bulunduğunuz yerde kalın. İlk 72 saat için su, yiyecek, düdük, el feneri, pilli radyo, ilk yardım çantası, ilaçlar, battaniye, bir miktar nakit ve belge kopyalarının bulunduğu bir deprem çantası hazırlayın. Almanya’daki okurlar için Almanya Dışişleri Bakanlığı, 19 Ekim 2026 tarihli tavsiyesinde İstanbul dâhil Türkiye’nin büyük bölümünde sismik hareketliliğin yüksek olduğunu belirtiyor; seyahat edenlere AFAD’ın ve yerel yetkililerin talimatlarına uymalarını, ayrıca ELEFAND kriz listesine kaydolmalarını öneriyor. Ailenizle önceden bir buluşma noktası ve iletişim kurulacak bir kişi belirleyin.

Türkiye’de son dönemde dikkat çeken depremler (2025–2026)

23 Nisan 2025, Silivri açıkları (İstanbul): Mw 6,2, yaklaşık 7 km derinlikte (AFAD). 10 Ağustos 2025, Sındırgı (Balıkesir): 6,1, 11 km derinlikte (AFAD). 27 Ekim 2025, Sındırgı: 6,1; kullanılmayan binalar yıkıldı, can kaybı bildirilmedi (bianet’in aktardığına göre AFAD). 18 Temmuz 2026, Battalgazi (Malatya): 5,0, hasar bildirilmedi. 18–20 Ağustos 2026, Prens Adaları açıklarında Marmara: 185 küçük depremden oluşan deprem fırtınası. 21 Eylül 2026, Saimbeyli (Adana): 5,0 (AFAD). 24 Eylül 2026, Karaköprü (Şanlıurfa): AFAD’a göre ML 5,4, Kandilli’ye göre 5,5. 4 Ekim 2026, Saimbeyli: 17 dakika içinde 4,8 ve 4,9; ardından Sumbas’ta (Osmaniye) 5,2 (AFAD). 10 Ekim 2026, Yalova yakınlarında Marmara: 3,5; İstanbul’da hissedildi. Bu sayfa, Türkiye’de 5 ve üzeri büyüklükte bir deprem meydana geldiğinde, İBB güncellenmiş kayıp tahminlerini yayımladığında ve bakanlık yeni kentsel dönüşüm sayılarını açıkladığında güncellenecek.