2026 El Niño: Ne kadar güçlü, ne zaman zirve yapacak ve bölgeleri nasıl etkileyecek?

2026’nın ortalarında başlayan El Niño’nun, güvenilir kayıtların 1950 dolaylarında tutulmaya başlanmasından bu yana görülen en güçlü olaylardan biri olması bekleniyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) 11 Haziran 2026’da El Niño ilan etti; Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ise 8 Ekim’de, aralıkta zirveye ulaşana kadar güçlenmeye devam edeceğini ve Şubat 2027’ye kadar sürme olasılığının yüzde 100’e yakın olduğunu bildirdi. Etkileri şimdiden görülüyor: Copernicus, Ağustos 2026’yı ölçümlerin başladığı tarihten bu yana en sıcak ay olarak kayda geçirdi; Panama Kanalı’ndan geçen gemi sayısı azaltıldı; Kaliforniya ve bazı Latin Amerika ülkeleri acil durum ilan etti. Araştırmacılar, olay etkisini yitirmeden önce sıcaklığa bağlı yüz binlerce ek ölüm yaşanabileceğini öngörüyor.

El Niño nedir ve bu kez ne kadar güçlü?

El Niño, doğal bir Pasifik döngüsünün sıcak evresidir: Alize rüzgârları zayıflar, ılık sular ekvator boyunca doğuya yayılır ve dünya genelindeki yağış ile sıcaklık düzenlerini değiştirir. Gücü, Orta Pasifik’teki Niño 3.4 bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklığının ortalamadan ne kadar saptığına göre ölçülür. WMO, bu sapmanın Haziran 2026’da +1,6°C, ağustosta ise +2,5°C olduğunu bildiriyor. Örgütün 13 tahmin merkezinin ortak değerlendirmesi, ekim-aralık döneminde ortalamanın yaklaşık +3,7°C olacağı yönünde. Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA), 9 Ekim’de izlediği bölgede sıcaklığın normallerin yaklaşık 4°C üzerine çıktığını ve 1949’da başlayan kayıtlardaki en yüksek düzeye ulaştığını bildirdi. Avustralya Meteoroloji Bürosu, 2 Ağustos’ta sona eren haftada göreli Niño 3.4 değerini +2,02°C olarak kaydetti. Bu, Şubat 2016’dan bu yana +2,0°C’nin üzerindeki ilk ölçümdü.

Kurumlar aynı endeksleri kullanmadığından açıkladıkları değerler farklılık gösteriyor. NOAA’nın 8 Ekim tarihli değerlendirmesinde, geçen ay Niño 3.4 sapması +2,1°C, Niño-3 sapması +3,0°C, kıyıdaki Niño 1+2 bölgesinin sapması ise +3,9°C olarak verildi. NOAA, Şubat 2026’dan bu yana geniş tropik bölgelerdeki ısınmayı hesaba katarak çıkaran göreli bir endeks (RONI) kullanıyor; bu endeks daha düşük değerler veriyor. NOAA’ya göre bu endekste ekim-aralık döneminde +2,5°C veya üzerine çıkma olasılığı yüzde 83. Kurum bu düzeyi tarihî olarak nitelendiriyor. NOAA’nın olasılık tahminlerindeki artış dikkat çekici: Bu olayın 1950’den bu yana en güçlüsü olma olasılığı ağustosta yüzde 69, eylülde yüzde 75 olarak verilmişti. İki ölçüt kabul edilen “süper” olayla karşılaştırma, kullanılan ölçüme bağlı. WMO, Niño 3.4’teki önceki mevsimlik rekorun Kasım 2015-Ocak 2016 döneminde görülen +2,6°C olduğunu belirtiyor. ECMWF tahminlerine ilişkin eylül tarihli bir analizde ise Kasım 2015’te görülen aylık +2,8°C’lik rekor aktarılmıştı. JMA, önceki 3,7°C’lik rekorun Aralık 1997’de kaydedildiğini söyledi. Ekvador’un risk yönetimi bakanlığı, mevcut dönemin 1982, 1997 ve 2015’tekileri aşmasını beklediğini açıkladı. WMO ise “süper El Niño” olarak nitelendirmekten kaçınıyor ve bu terimin örgütün sınıflandırmaları arasında yer almadığını belirtiyor.

Zaman çizelgesi: 11 Haziran – NOAA El Niño Danışmanlığı yayımladı. Haziran ortası – Avustralya Meteoroloji Bürosu El Niño ilan etti. 31 Temmuz – WMO, El Niño’nun sonbahar boyunca güçleneceğini bildirdi. 25 Ağustos – Panama olağanüstü hâl, El Salvador ise en üst düzey alarm ilan etti. 29 Ağustos – Ekvador ülke genelinde kırmızı alarm ilan etti. 3 Eylül – WMO, olayın “kesin olarak başladığını” ve “çok güçlü” düzeye ilerlediğini açıkladı. 10 Eylül – Copernicus, Ağustos 2026’nın 16,96°C ile kayıtlardaki en sıcak ay olduğunu bildirdi. 21 Eylül – Kaliforniya olağanüstü hâl ilan etti. 8 Ekim – WMO, aralıkta zirve öngördü. 9 Ekim – JMA rekor düzeyde sıcaklık sapması bildirdi.

2026 El Niño’su bölgelere göre ne anlama geliyor?

Amerika kıtaları: WMO’nun öngörüsüne göre, 45°K enleminin güneyindeki Kuzey Amerika’nın batısı ile Güney Amerika’nın güneydoğusunda yağışlar artacak; Orta Amerika’nın güneyinde, Karayipler’de ve Güney Amerika’nın kuzeybatısında ise daha kurak koşullar görülecek. Panama Kanalı İdaresi, günlük geçiş sayısını 3 Eylül’de 36’dan 34’e, eylül ortasında ise 32’ye indirdi. Türk basınında, kasım ayından itibaren sayının 29,5’e düşürüleceği bildirildi. Bir gemi işletmecisi öncelikli geçiş için rekor düzeyde 5,3 milyon dolar teklif etti. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, beklenen kış fırtınaları öncesinde 21 Eylül’de olağanüstü hâl ilan etti. ABD, Şubat 2027’de USNS Comfort hastane gemisini Peru açıklarında konuşlandırmayı planlıyor. Der Spiegel’e göre Brezilya’nın Manaus çevresindeki yangınlar, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 300’den fazla arttı.

Afrika ile Güney ve Güneydoğu Asya: WMO, Afrika Boynuzu’nun daha geniş kesiminde yağışların artmasını, Hindistan alt kıtasında ise kurak koşulların görülmesini bekliyor. AP’nin aktardığı bir analizde, en ağır etkilenecek bölgeler arasında Güney Afrika da sayılıyor. Endonezya’daki orman yangınlarının dumanı Malezya’ya ulaştı ve okullarda uzaktan eğitime geçilmesine yol açtı. En büyük üç pirinç ihracatçısı olan Hindistan, Vietnam ve Tayland’ın yanı sıra dünya palm yağı arzının yaklaşık yüzde 85’ini sağlayan Endonezya ile Malezya da risk altında görülüyor. BM Dünya Gıda Programı, 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişinin daha akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Avustralya ve Avrupa: Meteoroloji Bürosu, Avustralya’nın doğusunun büyük bölümünde yağışların ortalamanın altında, ağustos-ekim döneminde sıcaklıkların ise normalin üzerinde olacağını öngördü. Kuraklık, çalılık yangınları ve zayıf kar sezonu risklerinin de artması bekleniyor. Avrupa için WMO’nun tahmini, güneyde daha yağışlı, kuzeyde ise daha kurak koşullara işaret ediyor. Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi, sıcak ve yağışlı bir sonbahar yaşanma olasılığının normalin 1,5 ila 2 katı olduğunu ve sel riskinin artacağını bildirdi. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) üyesi Prof. Doğan Yaşar, Türkiye’de 2027’de rekor yağış görüleceğini öngördü; bu, bir kurum tahmini değil, kişisel bir öngörü. Copernicus, Batı Avrupa’da 2026 yazının 2003 rekorunu geride bıraktığını bildirdi.

El Niño kaç kişinin ölümüne yol açabilir ve maliyeti ne olur?

Chicago Üniversitesiyle bağlantılı Climate Impact Lab, Haziran 2026-Şubat 2027 arasında dünya genelinde sıcaklığa bağlı yaklaşık 451 bin ek ölüm yaşanacağını tahmin ediyor. Bunların yaklaşık 239 bini eylül-şubat döneminde gerçekleşebilir. En ağır etkilenecek yerler Afrika’nın Sahel bölgesi ile Güney Asya; ABD’de ise yaklaşık 3.500 ölüm bekleniyor. Bazı yayın organları bu rakamı “yarım milyon” olarak yuvarladı. Rapor henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi. Piyasalar şimdiden tepki veriyor: Mısırın kile fiyatı ağustos sonunda 5,2425 dolara çıkarak üç yılın en yüksek düzeyine ulaştı; kakao ton başına 6.771 dolara yükseldi. Goldman Sachs, gıda emtiası fiyatlarının yüzde 15’ten fazla artabileceğini söyledi. Türk medyasında dolaşıma giren, küresel kayıpların 10 trilyon dolara ulaşabileceği yönündeki rakam ise adı belirtilen bir araştırmaya dayandırılmadı. İklim bilimciler Zeke Hausfather ve Andrew Dessler, El Niño’nun küresel sıcaklıklara yaklaşık 0,3°C eklediğini ve bu nedenle 2027’nin kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalinin yüksek olduğunu tahmin ediyor.

Bundan sonra ne olacak: Ne zaman sona erecek ve ardından La Niña mı gelecek?

WMO, zirvenin Aralık 2026’da görülmesini ve olayın Şubat 2027’ye kadar neredeyse kesin olarak sürmesini bekliyor. NOAA’ya göre koşulların Ocak-Mart 2027 boyunca güçlü ile çok güçlü düzeyde devam etme olasılığı yüzde 83’ün üzerinde. El Niño’nun küresel sıcaklıklara etkisi, okyanustaki zirvesinden sonra gecikmeli olarak ortaya çıktığından, en büyük sıcaklık etkisinin 2027’de görülmesi bekleniyor. NOAA ve WMO henüz sonrasında ne yaşanacağına ilişkin olasılık tahminleri yayımlamadı. Eylül ayında aktarılan ECMWF mevsimlik tahminleri, zirvenin ardından zayıflamaya ve 2027’nin ikinci yarısında olası bir La Niña’ya işaret ediyor; ancak bu kadar uzun vadeli tahminlerde belirsizlik yüksek. İzlenecek gelişmeler: NOAA’nın bir sonraki aylık ENSO değerlendirmesi (12 Kasım), WMO’nun yeni güncellemesi, aralık ayındaki zirve, USNS Comfort’un Şubat 2027’de Peru açıklarında konuşlandırılması ve Copernicus’un aylık sıcaklık bültenleri.