Starship’in 2026’da yörüngeye giden yolu: Her test uçuşu ve 14. uçuşun kanıtladıkları

28 Eylül 2026'da SpaceX'in Starship'i, Güney Teksas'taki Starbase'den fırlatılan 14. entegre test uçuşunda ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı. Üst kademe, yaklaşık 270–275 km irtifada 26 Starlink V3 uydusunu konuşlandırdı; ancak tırmanış sırasında bir motorun erken kapanması üzerine uçuş kontrolörleri, planlanan 10 saatlik ve altı yörüngelik görev yerine yaklaşık üç saat sonra aracı Dünya'ya döndürdü. Bu uçuş önem taşıyor; çünkü NASA'nın Artemis Ay'a inişleri, SpaceX'in yeni nesil Starlink ağı ve şirketin Falcon 9'u devreden çıkarma planı, Starship'in yörüngede düzenli biçimde çalışmasına bağlı. Nisan 2023'ten bu yana yapılan önceki 13 yörünge altı test uçuşu bunu göstermemişti.

Starship nedir?

Starship, iki kademeli ve bütünüyle yeniden kullanılabilir bir fırlatma sistemidir. İlk kademe Super Heavy'de 33 Raptor motoru, Starship ya da kısaca Ship olarak da anılan üst kademede ise altı motor bulunuyor. Associated Press'e göre mevcut Version 3 (V3), iki kademe üst üste konduğunda yaklaşık 124 metre (407 fit) yüksekliğe ulaşıyor; AFP ise onu şimdiye kadar uçurulmuş en büyük ve en güçlü cisim olarak tanımlıyor. SpaceX, sistemin yörüngeye yaklaşık 100 ton yük taşımak üzere tasarlandığını belirtiyor. Her iki kademenin de geri dönmesi planlanıyor: Super Heavy güçlendiricileri fırlatma kulesinin mekanik 'çubuk' kollarıyla yakalandı; SpaceX, Ship'i de aynı şekilde yakalamayı amaçlıyor.

2023–2025'teki tüm Starship test uçuşları

1. uçuş (20 Nisan 2023), kontrolü kaybettikten birkaç dakika sonra imha sistemi tarafından yok edildi ve fırlatma rampasına ağır hasar verdi. 2. uçuşta (18 Kasım 2023) sıcak kademe ayrımı ilk kez başarıldı, ancak iki kademe de kaybedildi. 3. uçuş (14 Mart 2024), üst kademenin tam süreli motor ateşlemesini tamamladı ve aynı araçtaki iki tank arasında yakıt aktardı; ardından atmosfere yeniden giriş sırasında parçalandı. 4. uçuş (6 Haziran 2024), her iki kademenin de ilk yumuşak suya inişini sağladı. 5. uçuşta (13 Ekim 2024) Super Heavy güçlendirici ilk kez kule tarafından yakalandı; 6. uçuş (19 Kasım 2024) ise Version 1 dönemini kontrollü bir Hint Okyanusu'na inişle sona erdirdi. Version 2 gemisinin sınavı daha zorluydu: 7. (16 Ocak 2025) ve 8. (6 Mart 2025) uçuşlarda güçlendiriciler yakalandı, ancak sızıntılar ve motorların kapanması nedeniyle gemiler kaybedildi; güçlendiricinin yeniden kullanıldığı ilk uçuş olan 9. uçuşta (27 Mayıs 2025) iki kademe de kaybedildi. 10. (26 Ağustos 2025) ve 11. (13 Ekim 2025) uçuşlarsa sorunsuz geçti: gemiler Starlink simülatörlerini konuşlandırdı, uzayda bir Raptor motorunu yeniden ateşledi ve hedeflenen noktaya indi.

2026: Version 3 ve yörüngeye uçuş

Version 3, 22 Mayıs 2026'da, iptal edilen bir denemeden bir gün sonra ve SpaceX'in hazirandaki rekor düzeydeki borsa kotasyonundan haftalar önce, 12. uçuşta görücüye çıktı. Gemi uzaya ulaştı ve yükünü konuşlandırdı, ancak bir Raptor erken kapandı; bu da planlanan uzay içi yeniden ateşlemeyi engelledi. Güçlendirici ise Meksika Körfezi'ne yüksek hızla çarptı. 13. uçuş, 16 Temmuz'da ateşleme sırasında otomatik olarak iptal edildi — Elon Musk bazı motorların ateşlenmediğini yazdı — ve 24 Temmuz'da gerçekleştirildi. Gemi, yörünge altı bir uçuş güzergâhında 20 Starlink V3 uydusu konuşlandırdı; uydular planlandığı gibi atmosferde yanarak yok oldu. Gemi ayrıca uzayda bir motoru yeniden ateşledi ve 1 saat 5 dakika sonra Hint Okyanusu'na sağlam biçimde indi; güçlendirici ise eksik bir iniş ateşlemesinin ardından yine düştü. SpaceX, ağustos sonlarında 13. uçuşun gemisini Christmas Adası açıklarında denizden çıkardı; bu, şirketin şimdiye kadarki en büyük kurtarma operasyonuydu. AP'nin aktardığına göre inceleme bulguları, sonraki geminin ısı kalkanında değişiklik yapılmasına yol açtı.

14. uçuş, 28 Eylül'de Orta ABD saatine göre yaklaşık 07.50'de havalandı. Super Heavy'nin 33 motorundan biri ve Ship'in altı motorundan biri erken kapandı; buna rağmen güçlendirici tırmanışını tamamladı ve herhangi bir yakalama girişiminde bulunulmadan, planlandığı gibi Meksika Körfezi'ne indi. Kontrolörler yörünge ateşlemesini iptal etmeyi değerlendirdi, ardından onay verdi ve SpaceX'in görev kontrol merkezi fırlatmadan yaklaşık 26 dakika sonra 'Starship yörüngede' anonsunu yaptı. SpaceX'e göre 26 uydunun tamamı bırakıldı ve ağla bağlantı kurdu. Ekip, 'aşırı ihtiyat' gerekçesiyle yaklaşık iki yörüngenin ardından yörüngeden çıkış manevrası yaptı. Ayrıntılarla ilgili haberler farklılık gösteriyor: Via Satellite uçuşun 3 saat 9 dakika sürdüğünü yazdı; AP, planlanan Şili yakınlarındaki bölge yerine Hawaii'nin kuzeyine iniş gerçekleştiğini bildirdi; Live Science ve Welt'in de aralarında bulunduğu yayınlar, geminin suya inişten sonra patladığını aktarırken AP, geminin devrilip alevler içinde kaldığını yazdı.

Yörüngeye ulaşmak neden önemli ve hangi başarılar henüz kanıtlanmadı?

Üç program bu başarıya bağlı. İlk olarak, Starlink V3 uyduları Falcon 9 için fazla büyük. AP'nin aktardığı rakamlara göre her bir uydu saniyede yaklaşık 1 terabit kapasiteye sahip; bu, mevcut takımyıldızın kapasitesinin yaklaşık on katı. SpaceX yorumcusu Dan Huot, 14. uçuşun yükünün yaklaşık 20 Falcon 9 fırlatmasının bant genişliğine eşit olduğunu söyledi. İkinci olarak, NASA'nın Ay planları: Şubat 2026'daki yeniden yapılandırmanın ardından Artemis III, 2027'de mürettebatlı bir Dünya yörüngesi testine dönüştürüldü. Görevde komutan Randy Bresnik, ESA pilotu Luca Parmitano, Andre Douglas ve Frank Rubio yer alacak; Orion'un Starship ve Blue Origin'in Blue Moon aracıyla kenetlenmesi planlanıyor. İlk iniş ise, hangi iniş aracı önce hazır olursa onun kullanılacağı Artemis IV kapsamında 2028'e ertelendi. Üçüncü olarak, Ay'a gidecek Starship'in bir dizi yakıt ikmal uçuşuyla yörüngede yakıt alması gerekiyor. Sıkça dile getirilen tahminler yaklaşık on uçuşa işaret ediyor ve uzay araçları arasında henüz yakıt aktarımı denenmedi.

Eksiklikler hâlâ önemli. Scientific American'ın aktardığına göre, Mart 2026'da yayımlanan bir denetim raporu SpaceX'in iniş aracının takvimin gerisinde kaldığını ortaya koydu; 10 saatlik görev profili de uçurulmadı. Fransız ekonomi haftalık dergisi Challenges, kısmi başarıyla sonuçlanan uçuşun yatırımcı güvenini sarsabileceğini savunurken Georgetown Üniversitesine bağlı CSET'ten Kathleen Curlee, uçuş verisi elde etmenin mühendislik açısından başarı sayıldığını AFP'ye söyledi. Musk, karaya düşmesi maliyetli olacağından SpaceX'in 'son derece ihtiyatlı' davrandığını belirtti. Düzenleyici kurumlar da sürece dahil oldu: Aviation Week'in 27 Eylül'de aktardığına göre FAA, yörünge altı profillerden geçiş güncellenmiş bir lisans gerektirdiği için yörüngeye ilk uçuşa fırlatmadan günler önce izin verdi. 11 Ekim itibarıyla 14. uçuşta yaşanan aksaklıklarla ilgili kamuya açık bir FAA soruşturma açıklaması bulamadık.

Starship için sırada ne var?

11 Ekim 2026 itibarıyla tümü geçici olan yaklaşan dönüm noktaları: 15. uçuş — Starbase'deki ikinci rampadan en erken 19 Ekim'de; haberlere göre Booster 22 ve Ship 42 kullanılacak. Musk, bir Ship'in kule tarafından ilk kez yakalanma olasılığını 'en az yüzde 50 ya da 60' olarak değerlendirdi. SpaceX tarih ya da uçuş profilini doğrulamadı. 16. uçuş — Planlama belgeleri Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin LC-39A rampasından yapılacak ilk Starship fırlatmasına işaret ediyor; ancak belgelerdeki tarihler birbiriyle çelişiyor. Geminin yeniden kullanımı — AP'nin haberine göre bir yakalama başarılı olursa SpaceX, yıl sonuna ya da 2027 başına kadar aynı gemiyi yeniden uçurmayı hedefliyor. Yakıt aktarımı — Uzay araçları arasında yapılacak ilk gösterim, en erken 2026 sonu için listeleniyor. Artemis III — Starship ve Blue Moon ile Dünya yörüngesinde kenetlenme testi, 2027 (NASA, 2027'nin ortasından sonuna kadar olan dönemi işaret etti). Artemis IV — Mürettebatlı ilk iniş, en erken 2028'de. Starbase Louisiana — 25 Ağustos 2026'da duyurulan 100 milyar dolarlık tesis; inşaatın 2027'de başlaması, ilk fırlatmanın ise 2029'da yapılması hedefleniyor.