Türkiye'nin 2026 Durupınar Bölgesi Nuh'un Gemisi Araştırmasının İçyüzü

Türkiye’nin Sivas Cumhuriyet Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası bir ekip, organizatörlerin bölgede şimdiye kadar yürütülmüş en kapsamlı koordineli çalışma olarak nitelendirdiği araştırma kapsamında, 2026 yazını Türkiye’nin doğusunda, Ağrı Dağı yakınlarındaki tekne biçimli bir kaya oluşumunu tarayarak, örnek alarak ve sondaj yaparak geçirdi. Durupınar olarak bilinen oluşum, onlarca yıldır Nuh’un Gemisi olduğu yönündeki spekülasyonlara konu oluyor; ancak daha önceki onlarca yıllık araştırma da bunun doğal bir jeolojik oluşum olduğu sonucuna vardı. Laboratuvar sonuçları ve yeni bulgular yayımlandıkça bu sayfa güncellenecek.

Havadan ilk kez fark edilen bir oluşum

Durupınar oluşumu, Türk ordusunda harita subayı olan Yüzbaşı İlhan Durupınar tarafından 11 Eylül 1959’da hava keşif fotoğraflarında ilk kez fark edildi. Yukarıdan bakıldığında simetrik ve uzun ana hatları bir gemi gövdesini andırıyor; bu da Nuh’un Gemisi’nin kalıntıları olabileceği yönünde ilk spekülasyonlara yol açtı. Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde, Üzengili ve Telçeker köyleri arasında, Ağrı Dağı’nın yaklaşık 30 kilometre güneyinde bulunan alan, o tarihten bu yana aralıklarla araştırılıyor; araştırmacıların, amatör kâşiflerin ve dinî ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

2026 kazısı

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, 2026 arazi çalışmasının 28 Haziran’da başladığını ve mayıs ayında verilen izin kapsamında resmî saha aşamasının 11 Eylül’de tamamlandığını belirtiyor. Karot sondajı ve örnekleme eylül sonlarına kadar sürdü: Ağrı Valisi Önder Bozkurt, 2 Ekim’de çalışmanın yaklaşık üç ayın ardından iki gün önce sona erdiğini söyledi. Üniversitenin arkeoloji bölümünden Prof. Dr. Cenker Atila’nın liderliğinde beş ülkeden yaklaşık 20 bilim insanı ve öğrenci çalışmaya katıldı; ABD merkezli Noah’s Ark Scans grubunun kurucusu Andrew Mark Jones ile Dr. Evrensel Barış Berkant ise ekip lider yardımcıları olarak görev yaptı. Ekip hassas GPS haritalama, LiDAR, iki ve üç boyutlu dijital modelleme ve yer radarı kullandı; üniversite, bu yöntemle yaklaşık 70 metre derinliğe kadar olan katmanların görüntülendiğini belirtiyor. Jones’a göre bir noktada sondaj 18 metreye ulaştı; daha sonra Fox News’e verdiği bilgiye göreyse derinlik yaklaşık 20 metreydi. Üniversite, oluşumun hem içinden hem dışından, 1 ila 15 metre derinliklerden toplam 366 karot ve toprak örneği alındığını bildirdi; ağustos ayında dile getirilen yaklaşık 1.000 örnek rakamı, planlanan çalışma kapsamını ifade ediyordu.

Veriler ne gösteriyor — ve neyi göstermiyor

Peki araştırmacılar yer altında ne buldu? Dr. Khosrow Bakhtar’ın yürüttüğü yer radarı taramalarında, olağandışı ölçüde düzenli kenarlara ve ekibin dik açılı kesişimler olarak tanımladığı yapılara sahip yer altı anomalileri tespit edildi. Ekip, bunların boşluklara ya da yapısal bölmelere işaret edebileceğini söylüyor. Atila, ağustos ayında oluşumun hatlarının içinden alınan toprakta, dışından alınan toprağa kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha fazla karbon bulunduğunu söyledi; Jones ise Atatürk Üniversitesi’nde 2024’te yapılan ve hatların içinde üç kat daha fazla organik madde saptayan bir araştırmaya atıfta bulundu. Jones’un DHA’ya verdiği bilgiye göre karot örneklerinde çoğunlukla katı kaya değil, toprak ve birkaç büyük kaya parçası çıktı. Jones, Fox News’e, Türk basınının sel öncesi döneme ait olabileceğini yazdığı çanak çömlek parçalarının oluşumun içinde değil, yanında bulunduğunu söyledi. Parçaların tarihlendirmesi yalnızca üsluplarına dayanıyor ve Erken Kalkolitik Çağ’dan Demir Çağı’na kadar uzanıyor.

Bunların hiçbiri tek başına arkeolojik bir yapıyı doğrulamıyor. Radar anomalileri ve yüksek karbon ölçümleri birden fazla doğal açıklamayla uyumlu; Jones’un Newsweek’e kabul ettiği gibi, yamaç çökellerinde organik madde de doğal yollarla birikebiliyor. Şimdiye kadar bir gemiyle bağlantılı işlenmiş ahşap, alet ya da başka kesin nitelikte bir eser bulunmadı ve 19 Ekim 2026 itibarıyla herhangi bir laboratuvar sonucu yayımlanmış değildi.

On yıllardır süren bilimsel şüphecilik

Ana akım jeologlar, oluşumun şekli için uzun süredir doğal bir açıklama sunuyor. Jeolog Lorence G. Collins ve kâşif David Fasold’un alanı birbirlerinden bağımsız olarak araştırmalarının ardından yayımlanan 1996 tarihli çalışması, Durupınar’ın erozyon ve heyelanların uzun, tekne benzeri bir şekle dönüştürdüğü, kıvrılmış bir tortul kaya tabakası olan “çift dalımlı senklinal” olduğu sonucuna vardı. Araştırmacılar, daha önce metal bağlantı parçaları ve taşlaşmış ahşap bulunduğu yönündeki iddiaları limonit ve manyetit gibi doğal minerallerle açıkladı. Aradan geçen on yıllarda alandan doğrulanmış bir enkaz, yapısal ahşap ya da gerçekliği teyit edilmiş bir gemi yapım eseri çıkarılmadı; birçok arkeolog ve jeolog, Durupınar’la ilgili yinelenen Nuh’un Gemisi iddialarını sözde arkeoloji kapsamında değerlendiriyor. Jeolog Murat Avcı, oluşumu yamaç aşağı kaymış ve yer akmasıyla şekillenmiş bir kireç taşı bloğu olarak tanımladı. Erken Hristiyanlık uzmanı Eric Vanden Eykel, 6 Ekim 2026’da The Conversation’da alanın doğal bir oluşum olduğunu ve 2026’da sosyal medyada yayılan iddiaların araştırmacıların resmî açıklamalarının önüne geçtiğini yazdı.

Ölçülü bilim, daha sansasyonel tanıtım

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nin projeyi anlatma biçimiyle bazı dış paydaşlarının projeyi tanıtma biçimi arasında dikkate değer bir fark var. Üniversitenin açıklamaları, oluşumun şeklinin tümüyle jeolojik olup olmadığını ya da insan faaliyetine dair herhangi bir iz taşıyıp taşımadığını araştıran, sonucu açık bir soru olarak çerçeveliyor; ancak Atila, verilerin her geçen gün bir gemi ihtimalini daha olası kıldığını söyledi. Noah’s Ark Scans ve grubun bağış toplama direktörü Lauren Witzke ise çok daha ileri gitti: Grubun paylaşımlarında alanın “yüzde 100 jeolojik olmadığı” ifade edildi; Witzke de Newsweek’e, geminin kanıtlanmasının evrim kuramına meydan okuyacağını ve okul müfredatının yeniden yazılması gerektiğini söyledi. Koridorlar ve odalardan söz eden Bakhtar’ın ön raporu hakem değerlendirmesinden geçmedi. Jones, 30 Eylül’de DHA’ya, bulguyu “yüzde 100 doğrulandı” diye niteleyen yayınların laboratuvar çalışmalarının önüne geçtiğini söyledi.

Son gelişmeler (19 Ekim 2026 itibarıyla)

28 Eylül: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi saha aşamasının sona erdiğini duyurdu. Üniversite, 366 örneğin karbon izotopu analizi ve yaş tayini için Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’ne teslim edildiğini, sezon boyunca iki uluslararası belgesel çekildiğini ve değerlendirme ile raporlama çalışmalarının 2027 ortasına kadar süreceğini bildirdi. Türk medyasının haberine göre İngiliz maceracı Bear Grylls, belgesel çekimi için eylül sonunda alanı ziyaret etti. 28 Eylül: Jones, Newsweek’e henüz hiçbir malzemenin antik ahşap olarak tanımlanmadığını ya da tarihlendirilmediğini söyledi. Bir sondaj deliğinde, 4–5 metre derinlikte sert bir tabakaya rastlanınca matkap ucu kırıldı; Jones, bunun mineralize olmuş ahşap ya da bir kaya bloğu olabileceğini söyledi. Planlanan testler arasında organik içerik ölçümleri, mineraloji ve mikroskopi bulunuyor; oluşumun içinden alınan karotlar dışarıdaki kontrol sondajlarından alınanlarla karşılaştırılacak. 2 Ekim: Vali Bozkurt, alanı ziyaret ettikten sonra henüz bilimsel bir kesinlik bulunmadığını söyledi ve kamuoyuna resmî verilere dayanma çağrısı yaptı. Yaklaşık 360 örneğin Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nde analiz edileceğini söyleyen Bozkurt, çalışmanın Ağrı turizmine katkısına da dikkat çekti. 12–13 Ekim: Noah’s Ark Scans, birinci aşamanın tamamlandığını duyurdu, oluşumun 3 boyutlu modelini yayımladı ve bu yıl kullanamadığı jeofizik yöntemlere ve henüz sondaj yapılmamış alanlara odaklanacak ikinci aşamayı açıkladı.

Bundan sonra ne olacak

Ankara’daki laboratuvar analizlerinin kış boyunca sürmesi bekleniyor. Jones sonuçlar için farklı tarihler verdi: 11 Ekim’deki canlı yayında toprak bulgularının 2027’nin mart-mayıs ayları arasında açıklanacağını, 30 Eylül’de DHA’ya ise nihai raporun 2027’nin nisan ya da mayıs ayında çıkacağını söyledi. Üniversite, raporlama çalışmalarının 2027 ortasına kadar sürmesini bekliyor ve sonuçları “Durupınar Formasyonu 2026 Yılı Araştırmaları” adlı bir kitap ve üç uluslararası konferans bildirisiyle yayımlamayı planlıyor; konferans tarihleri henüz açıklanmadı. 2027’de ikinci bir saha sezonu planlanıyor. Cupure, yeni sonuçlar, yayınlar ya da bağımsız değerlendirmeler geldikçe bu makaleyi güncelleyecek.