Christa Pike'ın 2026'daki başarısız infazı: Tennessee'de ne ters gitti, sırada ne var?

30 Eylül 2026’da ABD’nin Tennessee eyaleti, Nashville’deki Riverbend Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde 50 yaşındaki Christa Pike’ı zehirli iğneyle infaz etmeye çalıştı ancak başarısız oldu. Pike’a pentobarbital adlı barbitürattan iki doz verildi; bir saatten uzun süre nefes almaya devam etti ve hastaneye kaldırıldı. Burada solunum cihazına bağlı ve bilinci kapalı şekilde birkaç gün kaldı. Ölüm Cezası Bilgi Merkezi’ne (DPIC) göre Pike, modern ABD ölüm cezası döneminde infaz ilaçları gerçekten enjekte edildikten sonra hayatta kalan ilk kişi. Vali Bill Lee 2026’nın geri kalanında tüm infazları durdurdu, eyalet cezaevleri komiseri istifa etti ve Pike 10 Ekim’e kadar cezaevine geri döndü. Tennessee’nin yeniden infaz girişiminde bulunup bulunamayacağı ya da bulunup bulunmayacağı artık temel hukuki soru.

Christa Pike kim ve hangi suçtan hüküm giydi?

Pike, 12 Ocak 1995’te, Knoxville’deki Job Corps eğitim merkezinde öğrenim gören 18 yaşında bir öğrenciydi. O gün, 17 yaşındaki erkek arkadaşı Tadaryl Shipp ve Shadolla Peterson’la birlikte 19 yaşındaki sınıf arkadaşı Colleen Slemmer’i ormanlık bir alana götürdü; Slemmer burada işkence gördü ve öldürüldü. Jüri 1996’da Pike’ı birinci derece cinayet ve komplo suçlarından mahkûm ederek ölüm cezasına çarptırdı. DPIC, Pike’ın modern dönemde Tennessee’de ölüm cezasına çarptırılan en genç kadın olduğunu belirtiyor. O sırada çocuk yaşta olan Shipp’e müebbet hapis cezası verildi (raporlarda şartlı tahliye olanağı olup olmadığı konusunda farklılık var; DPIC, Kasım 2025’ten itibaren uygun olacağını belirtiyor). İkisine karşı da tanıklık eden Peterson ise denetimli serbestlik cezası aldı. Tennessee Yüksek Mahkemesi kararı 1998’de onadı; ABD Yüksek Mahkemesi ise 2020’de Pike’ın federal habeas başvurusunu reddetti. Avukatları, yaşı, çocukken maruz kaldığı cinsel istismar ve akıl hastalığını gerekçe göstererek af talebinde bulundu; Slemmer’in ailesi cezanın infaz edilmesini istedi. Pike, Tennessee’de 200 yılı aşkın süredir idam edilen ilk kadın olacaktı (kaynaklar son infaz için 1819 ya da 1820 tarihini veriyor).

30 Eylül’deki infaz girişimi nasıl gelişti?

Tennessee Yüksek Mahkemesi infaz tarihini 30 Eylül 2025 tarihli kararla belirledi; Vali Lee ise 28 Eylül 2026’da af talebini reddetti. İnfazın saat 10.00’da yapılması planlanıyordu, ancak yaklaşık bir saat önce ABD Altıncı Temyiz Mahkemesi, Pike’ın iddialarını esastan değerlendirmek üzere kısa süreli durdurma kararı verdi. Eyalet karara itiraz etti ve aynı akşam ABD Yüksek Mahkemesi, üç liberal yargıcının karşı oyuna rağmen durdurma kararını kaldırdı. Associated Press’in dakika dakika aktardığına göre perde, kolunda damar yolu zaten açılmış olan Pike’la birlikte saat 19.27 civarında açıldı. Pike kolunun ağrıdığını söyledi ve böyle hissetmesinin normal olup olmadığını sordu. Perde 19.46’da kapandı, protokolün izin verdiği ikinci doz için yaklaşık üç dakika sonra yeniden açıldı ve 20.06’da son kez kapandı. Tanıklar yaklaşık 40 dakika boyunca horlamayı andıran solunum sesleri duyduklarını söyledi. Avukatı Randy Spivey, saat 20.22 civarında işlemin durdurulmasını ve tıbbi müdahale yapılmasını talep ettiğini söyledi. Tanıklara 20.53’te salondan ayrılmaları söylendi; ambulanslar yaklaşık 21.14’te geldi. İnfaz emrinin geçerliliği o gece yarısı sona erdi.

Zehirli iğneyle infazda ne ters gitti?

Tennessee 2024’te tek ilaçlı protokole geçti: 5 gram pentobarbital ve mahkûm ölmezse ikinci bir şırınga seti. Protokolde ikinci setin de başarısız olması durumunda ne yapılacağı belirtilmiyor. Ceza İnfaz Kurumu (TDOC), Başsavcılık tarafından onaylanan protokolün her adımına uyulduğunu ve ilacın bugüne kadar her zaman etkili olduğunu söyledi. Pike’ın avukatları ise aksini belirtiyor. Tennessee Mahkûmiyet Sonrası Savunma Ofisi’nden Spivey, ekibin damar yollarını açmak için yaklaşık bir saat harcadığını ve yalnızca Pike’ın sol kolunda en az yedi iğne kullandığını söyledi. Davidson County Kançılarya Mahkemesi’ne sunulan dilekçede, Pike’ın her iki kolunun da hastaneye şişmiş, yanmış ve su toplamış halde ulaştığı belirtildi. Dilekçede ayrıca ekibin damar yollarının yanlış yerleştirildiğini ya da damarların patladığını fark etmediği, bu nedenle ilacın kan dolaşımına değil dokuya verildiği öne sürüldü. Eyalet bunu doğrulamadı. İnfaz tarihinden önce avukatları Pike’ın damarlarının küçük olduğu ve trombositoz adlı pıhtılaşma bozukluğu bulunduğu uyarısında bulunarak idam mangası ya da asılma yöntemi talep etti; talepler reddedildi. AP’nin elde ettiği 911 kayıtları başka gecikmelere de işaret ediyor: Pike’ın hayatta olduğunu bildiren çağrı önce asılsız sanıldı; saat 21.03’te bir görevliye tıbbi yardıma gerek olmadığı söylendi. İlk çağrıdan yaklaşık yarım saat sonra, 21.11’de müdahale ekiplerinin içeri girmesine izin verildi.

Sonrasında yaşananlar: sağlık durumu, istifalar ve soruşturmalar

Avukatları 1 Ekim’de Pike’ın durumunun kritik olduğunu, 2 Ekim’de ise bilinci kapalı ve entübe olduğunu, doktorların ilacı vücudundan temizlemeye çalıştığını söyledi. 6 Ekim’de uyanık ve konuşur durumda olduğunu açıkladılar; iyileşme sürecini tıp tarihinde benzeri görülmemiş olarak nitelendirdiler. Federal savunma avukatı yardımcısı Stephen Ferrell, 8 Ekim’e gelindiğinde Pike’ın yürüdüğünü ancak zihinsel açıdan tamamen iyileşmediğini söyledi. Avukatları, kollarını yeniden tam olarak kullanıp kullanamayacağından emin değildi. Avukatları 10 Ekim’de Pike’ın taburcu edildiğini ve 30 yıldır kaldığı Nashville’deki kadın cezaevi Debra K. Johnson Rehabilitasyon Merkezi’ne geri götürüldüğünü açıkladı. Vali Lee yaşananları son derece kaygı verici olarak nitelendirdi, kapsamlı ve bağımsız bir inceleme başlattı ve eyaletin 2026’da kalan tek infazını, 3 Aralık’ta yapılması planlanan Gary Wayne Sutton’ın infazını erteledi. Lee 3 Ekim’de Ceza İnfaz Kurumu Komiseri Frank Strada’nın ekim ayının ilerleyen günlerinde görevinden ayrılacağını duyurdu. Strada, kurumun protokole uyduğuna hâlâ inandığını söyledi. Ocak 2023’te TDOC’ye katılmadan önce Arizona’daki infazları denetleyen Strada, 2022’de Clarence Dixon’ın infazında da görev almıştı; o infazda görevlilerin damar bulması yaklaşık 30 dakika sürmüştü. Başsavcılık, incelemeyi yürütmesi için eski ABD savcısı Ed Stanton’ı görevlendirdi. Stanton, Oscar Smith’in infazının durdurulmasının ardından 2022’de yapılan incelemeye de başkanlık etmişti. Şansölye I’Ashea Myles 7 Ekim’de yetkililere ilaçlar, iğneler, kayıtlar ve mesajlar dahil tüm kanıtları muhafaza etme emri verdi. Bu, Tennessee’nin 2026’daki ikinci başarısız infaz girişimiydi: 21 Mayıs’ta yedek damar yolu açılamayınca Tony Carruthers’ın infazı iptal edilmişti. Teksas, Pike’ın infaz girişiminden sonra ABD’de pentobarbital kullanılan ilk infazı 7 Ekim’de Jamaal Howard’ı idam ederek gerçekleştirdi.

Tennessee onu yeniden idam etmeye çalışabilir mi?

Hukuken muhtemelen evet; ancak Pike’ın durumuyla birebir örtüşen bir dava yok. ABD Yüksek Mahkemesi, Louisiana eyaleti adına açılan Resweber davasında 1947’de 5’e karşı 4 oyla, Louisiana’nın 1946’daki aksaklığı öngörülemeyen bir kaza sayarak Willie Francis’i yeniden elektrikli sandalyede idam edebileceğine hükmetti. Francis, Mayıs 1947’de idam edildi. Ohio, 2009’da Romell Broom için kullanılabilir bir damar bulamadı. Ohio Yüksek Mahkemesi 2016’da 4’e karşı 3 oyla ikinci bir girişime izin verdi; çünkü vücuduna ölümcül ilaç verilmemişti. ABD Yüksek Mahkemesi müdahale etmeyi reddetti. Broom, yeni infaz tarihi belirlenmeden önce 2020’de muhtemelen COVID-19 nedeniyle öldü. Alabama, 2018’de Doyle Hamm’ın infazını durdurdu ve uzlaşma kapsamında yeni bir tarih belirlememeyi kabul etti. Alabama, Kenneth Smith’i 2022’de enjeksiyonla infaz edemedi; ardından Smith, 25 Ocak 2024’te azot gazıyla idam edildi. Pike’ın avukatları, ikinci bir girişimin zalimane ve olağandışı ceza yasağını ihlal edeceğini ve aynı suçtan iki kez yargılanma yasağına aykırı olabileceğini savunuyor. Ayrıca Broom davasında hiçbir ilaç verilmemiş olmasının belirleyici olduğunu, Pike’a ise iki tam doz verildiğini vurguluyorlar. DPIC İcra Direktörü Robin Maher, Pike davasının modern dönemdeki diğer tüm başarısız infaz girişimlerinden farklı olduğunu söyledi.

Bundan sonra ne olacak?

Önemli tarihler ve yanıt bekleyen konular. Yeni bir infaz tarihini Tennessee Yüksek Mahkemesi belirlemek zorunda; Vali Lee’nin moratoryumu 2026’nın geri kalanını kapsıyor. Ed Stanton’ın incelemesi için açıklanmış bir takvim yok. Bulgular ve muhafaza edilen kanıtlar, sonraki hukuki süreçleri şekillendirecek. Pike’ın avukatları Lee’den cezasını şartlı tahliye olanağı olmaksızın müebbet hapse çevirmesini istedi; Lee 13 Ekim itibarıyla henüz karar vermemişti. Görev süresi sınırlı olan Lee’nin yerine Tennessee’de 3 Kasım 2026’da yeni vali seçilecek; seçilen vali Ocak 2027’de göreve başlayacak. Cumhuriyetçilerin adayı Senatör Marsha Blackburn, başka infaz yöntemlerinin değerlendirilmesi çağrısında bulundu. Ceza İnfaz Kurumu’na geçici bir komiser atanması bekleniyor.